Türk Rock Plakları: Anadolu Rock'a Nereden Başlamalı?

Bir türküyü yıllardır bilirsin. Sonra bir gün aynı ezgiyi elektro gitarla, davulla, bas gitarla duyarsın ve bir şey yerine oturur. Türk rock plakları, özellikle Anadolu rock, tam bu anın plağa basılmış hali. Bu rehberde hangi isimden ve hangi plaktan başlayacağını, alırken nelere bakacağını anlatıyoruz.

Kısaca Anadolu rock

Türün temelleri 1967-68'de atıldı. Başta Barış Manço, Cem Karaca ve Erkin Koray vardı. Bu kuşağın birkaç ismi Altın Mikrofon yarışmasıyla öne çıktı. 1967'de Cem Karaca, Apaşlar'la "Emrah" ile ikinci oldu. 1968'de Moğollar "Ilgaz"la üçüncü oldu, Erkin Koray'ın "Meçhul" ve "Çiçek Dağı" ise dördüncü.

Moğollar, Anadolu halk müziğinin öğelerini Türk rock'ına kattı ve 1969'da kendi tarzına Anadolu Pop adını verdi. Erkin Koray, Orhan Gencebay'la birlikte elektro bağlamayı geliştiren isimlerden biri olarak anılır. 1970'lerde Türk rock'ının büyümesine öncülük eden isimlerden biri de Barış Manço'ydu. Dönemin bütün hikâyesi için Anadolu rock'ın öncüleri ve Türk plak tarihi rehberlerine bak.

İlk Türk rock plağın için 6 öneri

Erkin Koray: Elektronik Türküler (1974)

Koray'ın baştan LP olarak kaydedilmiş ilk albümü, Doğan Plakçılık'tan çıktı. "Karlı Dağlar", "Hele Yar", "Cemalim" gibi parçaların yanında kendi kısa parçaları "Sır", "Korkulu Rüya" ve "İnat" var. Koray burada gitarın yanında bağlama ve klavye de çalıyor. Türkü ile rock'ın nerede buluştuğunu merak ediyorsan ilk durak burası. Devamı için Erkin Koray plakları rehberine bak.

İğneyi şuraya bırak: Cemalim

Moğollar: Danses et Rythmes de la Turquie d'hier à aujourd'hui (1971)

Fransa'da "Les Mogol" adıyla çıkan bu LP, Mart 1971'de Académie Charles Cros'un büyük ödülünü aldı. "Ilgaz" ve "Madimak" gibi geleneksel ezgiler, Murat Ses ve Cahit Berkay'ın besteleriyle yan yana. Türkiye'de 1973'te "Anadolu Pop" adıyla basıldı. Daha fazlası Moğollar plakları rehberinde.

İğneyi şuraya bırak: Ilgaz

Cem Karaca & Dervişan: Yoksulluk Kader Olamaz (1977)

Yavuz Plak'tan çıkan, yeni şarkılardan oluşan ilk Cem Karaca albümü. Sözlerde Nâzım Hikmet, Ahmed Arif ve Can Yücel var. Moğollar'lı dönemi merak ediyorsan 1973'te kaydedilip 43 yıl sonra, 2016'da plak olarak çıkan "2.2.1973 Ankara"ya da bak. Ayrıntılar Cem Karaca plakları rehberinde.

İğneyi şuraya bırak: Kerem Gibi

Barış Manço: 2023 (1976)

Derlemeler dışında Manço'nun ilk yeni şarkılar albümü. Beş bölümlü "Baykoca Destanı", progresif rock ve elektronik dokunuşlar burada. Manço'nun önceki 45'liklerini bir arada dinlemek istersen "Sakla Samanı Gelir Zamanı" derlemesine geç. Hepsi Barış Manço plakları rehberinde.

İğneyi şuraya bırak: Kayaların Oğlu

Selda Bağcan: Selda (1976)

Türküola'dan çıkan bu LP'nin künyesinde Moğollar da yer alıyor. Parçaların bir kısmı Aşık Mahzuni Şerif'in, bir kısmı Neşet Ertaş'ın. Selda'nın sesini Moğollar'la, türkülerin içinde duymak istiyorsan buradan başla. Devamı Selda Bağcan plakları rehberinde.

İğneyi şuraya bırak: İnce İnce

Bugünden: Gaye Su Akyol, İstikrarlı Hayal Hakikattir (2018)

Anadolu rock bitmedi. Albümün tanıtımı, 1960-70'lerin Anadolu pop ve rock'ını Türk klasik makamlarıyla buluşturduğunu söylüyor. Gaye Su Akyol, Selda Bağcan dinleyerek büyüdü. LP, Almanya'da Glitterbeat etiketiyle çıktı. Ayrıntılar Gaye Su Akyol plakları rehberinde.

İğneyi şuraya bırak: Şahmeran

Bunu biliyor muydun? Moğollar'ın yolu bu rehberdeki üç isimle kesişti. Barış Manço 1970'lerin başında grupla "Manchomongol" adı altında birleşti. Selda Bağcan 1972'de grupla "Yalan Dünya / Kalenin Dibinde" 45'liğini kaydetti. Cem Karaca da Eylül 1972'de grubun solisti oldu.

Rafına eklenecek başka yollar

• Senfonik rock: İlhan İrem Pencere (1983), Köprü (1985) ve Ve Ötesi (1987) albümlerini bir senfonik rock üçlemesi olarak yaptı. 2018'de üçü, 35. yıl özel baskısı olarak üç şeffaf LP'lik bir kutuda yeniden çıktı. Bkz. İlhan İrem plakları.
• Elektronikle Anadolu ezgisi: maNga, Anadolu ezgilerini elektronik öğelerle harmanlıyor. 2009 tarihli Şehr-i Hüzün açılır kapaklı bir LP olarak çıktı. Bkz. maNga plakları.
• Bugünün Moğollar'ı: Grup, 2020'de Night Dreamer etiketiyle Anatolian Sun Part 1'i plak olarak çıkardı. Grubun 1975 tarihli Düm-Tek albümüne adını veren "Düm Tek" burada da var.

Plağını alırken

Anadolu rock'ın 70'ler albümleri Türkiye'de farklı plak şirketlerinden çıktı. Bu rehberdeki plakların orijinallerinde etikette şu isimleri görürsün: Elektronik Türküler'de Doğan, Yoksulluk Kader Olamaz'da Yavuz Plak, Selda'nın 70'ler LP'lerinde Türküola, Moğollar'ın 1976 albümünde Diskotür.

Bu albümlerin çoğunun yurt dışında yeniden baskıları da var. İspanya'da Pharaway Sounds; Elektronik Türküler, Yoksulluk Kader Olamaz, Hasret, Moğollar (1976) ve Selda'nın üç 70'ler albümünü yeniden bastı. Barış Manço'nun Sakla Samanı Gelir Zamanı'nı 2009'da Guerssen Records yeniden bastı. Yeniden baskı kötü demek değil. Sadece ne aldığını bil: şirket adı, katalog numarası ve basıldığı ülke bunu söyler.

Bir uyarı: Moğollar'ın 1976 albümü için 2015'te "Diskotür" adını taşıyan resmî olmayan bir baskı çıktı. 2022'de de orijinalle aynı DTLP 10019 numarasını taşıyan, plak şirketi adı olmayan bir Türkiye baskısı var. Yani katalog numarası tek başına yetmez; yılı ve kapağı da sor. Orijinali ayırt etmek için orijinal plak nasıl anlaşılır rehberine bak.

İkinci el bakarken durum notlarını düz Türkçeye çevir: NM neredeyse kusursuz, VG+ yakından bakınca hafif izler görülen ama temiz çalan, VG ise sessiz bölümlerde tıs ve tık duyabileceğin bir plak. Ayrıntılar plak durumu rehberinde.

Kısa cevaplar

Türk rock'ı ile Anadolu rock aynı şey mi?
Sınırlar keskin değil. Bu rehberde Anadolu ezgileriyle rock'ı buluşturan plaklara bakıyoruz. Moğollar 1969'da kendi tarzına Anadolu Pop adını vermişti.

Anadolu rock plaklarına hangi albümle başlamalıyım?
Türkü ile rock'ın buluşmasını tek plakta duymak istiyorsan Elektronik Türküler ya da Moğollar'ın 1971 LP'si iyi bir başlangıç. Sözü öne çıkan bir plak arıyorsan Yoksulluk Kader Olamaz'a bak.

Orijinal baskı mı, yeniden baskı mı almalıyım?
Dinlemek için yeniden baskılar iş görür. Orijinal arıyorsan etiketi, katalog numarasını ve basıldığı ülkeyi kontrol et.

Yeni Anadolu rock plakları çıkıyor mu?
Evet. Gaye Su Akyol'un albümleri LP olarak çıktı, Moğollar da 2020'de Anatolian Sun Part 1'i plak olarak yayımladı.

plak.com'da devam et

Türk rock plaklarının hepsine rock kategorisinden ya da yerli müzik kategorisinden göz at. Sanatçı sayfalarında plakları ve güncel fiyatları bir arada görürsün: Erkin Koray, Moğollar, Cem Karaca, Barış Manço, Selda Bağcan, Gaye Su Akyol. Belirli bir albüm arıyorsan Elektronik Türküler'i katalogda ara. Fiyat hareketlerini takip etmek için fiyatı düşen plaklar ve yeni eklenenler sayfalarına bak.