Moğollar Plakları: Nereden Başlamalı?

"Ilgaz"ı bir halk türküsü olarak bilirsin. Moğollar'ın elinde aynı ezgi bambaşka bir yere gider, ama yine de tanıdık gelir. Moğollar plakları tam bu dengede durur: Anadolu'nun ezgileri, rock grubunun enerjisi. Bu rehberde hangi plakla başlayacağını ve alırken nelere bakacağını bulacaksın.

Kısaca Moğollar

Moğollar 1967'de İstanbul'da, Murat Ses ve Aziz Azmet'in önderliğinde kuruldu; ilk konserlerini 6 Aralık 1967'de verdiler. 1968'de gitarın yanında bağlama, cura ve yaylı tambur da çalan Cahit Berkay gruba katıldı; aynı yıl Altın Mikrofon'da "Ilgaz"la üçüncü oldular. 1969'da yaptıkları müziğe Anadolu Pop adını verdiler. 1970'in sonunda Paris'e gidip CBS ile üç yıllık sözleşme imzaladılar. 1976'da dağılan grup, 31 Mayıs 1993'te Cemal Reşit Rey'deki konserle geri döndü.

İlk plağın için 5 öneri

Danses et Rythmes de la Turquie d'hier à aujourd'hui (1971)

Her şeyin başladığı yer. Fransa'da "Les Mogol" adıyla çıkan bu LP, Mart 1971'de Académie Charles Cros'un büyük ödülünü aldı. Düzenlemelerin çoğu Murat Ses'in. Bir yanda "Ilgaz" ve "Madimak" gibi geleneksel ezgiler, öbür yanda Murat Ses ve Cahit Berkay'ın besteleri var. Türkiye'de 1973'te "Anadolu Pop" adıyla basıldı.

İğneyi şuraya bırak: Ilgaz

Düm-Tek (1975)

Fransa'da "Hittit Sun", Türkiye'de "Düm-Tek" adıyla çıkan plak. Parça adları bile ipucu veriyor: "7/8 - 9/8", "Kapalıçarşı", "Peri Bacaları". İlk LP'yi sevdiysen ikinci durağın burası.

İğneyi şuraya bırak: Düm-Tek

Moğollar (1976)

Grubun dağılmadan önceki son albümü, Diskotür etiketiyle çıktı. "Katip Arzuhalim Yaz Yare Böyle", "Üsküdara Giderken", "Çanakkale İçinde" ve "Misket" gibi tanıdık ezgilere Moğollar'ın yorumunu duyarsın. Türkülerden yola çıkan bir rock plağı arıyorsan bununla başla.

İğneyi şuraya bırak: Katip Arzuhalim Yaz Yare Böyle

2.2.1973 Ankara (2016)

Cem Karaca'lı dönemin plağı. Kayıt 1973'ten, ama plak tam 43 yıl sonra, 2 Şubat 2016'da çıktı. Kadroda Cem Karaca, Cahit Berkay, Taner Öngür ve Ayzer Danga var. Açılır kapağın içinden altı basılı sayfa çıkıyor. B yüzünü açan "Alageyik Destanı" on dakikayı aşıyor.

İğneyi şuraya bırak: Alageyik Destanı

Anatolian Sun Part 1 (2020)

Bugünün Moğollar'ı. Night Dreamer etiketiyle 11 Aralık 2020'de çıkan bu LP'de "Düm Tek" yeniden karşına çıkıyor; "Gam Yükü / Nilüfer" ve "Haliç'te Güneşin Batışı" da burada. Açılışta Cahit Berkay'ın film müziği "Selvi Boylum Al Yazmalım" var. Düm-Tek'i 1975 plağından biliyorsan bugünkü haline de kulak ver.

İğneyi şuraya bırak: Selvi Boylum Al Yazmalım

Bunu biliyor muydun? Grubun adı Moğollar olunca, ilk tanıtım fotoğrafları için de ona yakışan bir kıyafet gerekti. Üyeler, Öztürk Serengil'den ödünç aldıkları koyun postlarıyla objektif karşısına geçti.

Plağını alırken

Moğollar'ın 70'ler albümleri hem Fransa'da hem Türkiye'de, farklı adlar ve farklı etiketlerle çıktı. Etikete ve katalog numarasına bakmak burada her zamankinden önemli.

• Danses et Rythmes (1971): Fransa'da Concert Hall etiketi, katalog numarası SVS 2698. Türkiye baskısı "Anadolu Pop" adıyla Yavuz Plak'tan, katalog numarası LP. 1005, 1973. Almanya'da Nexus Records 1998'de, Türkiye'de Yavuz Asöcal 2016'da ("Anadolu Pop" olarak) ve 2023'te yeniden bastı.
• Düm-Tek (1975): Türkiye'de Coşkun, katalog numarası LP 631. Fransa baskısı "Hittit Sun" adıyla Sunbar'dan, SUN 5002. Nexus Records 1995'te, Coşkun Plak 2019'da yeniden bastı; 2020'de numaralı bir sınırlı baskı da çıktı.
• Moğollar (1976): Diskotür, katalog numarası DTLP 10019. İspanya'da Pharaway Sounds 2017'de yeniden bastı.
• Dikkat: Moğollar (1976) için resmî olmayan baskılar da var. 2015'te İngiltere ve Avrupa'da "Diskotür" adı taşıyan resmî olmayan bir baskı çıktı. 2022'de de etiketsiz bir Türkiye baskısı, orijinalle aynı DTLP 10019 numarasını taşıyor. Yani katalog numarası tek başına yetmez; yılı, etiket baskısını ve kapağı da sor.
• 2.2.1973 Ankara (2016): Universal Music Taxim Edition, açılır kapak ve altı basılı ek sayfa. İkinci el bakıyorsan eklerin eksiksiz olup olmadığını sor.

Yeniden baskı kötü demek değil. Sadece ne aldığını bil: şirket adı, katalog numarası ve basıldığı ülke bunu söyler.

Durum notlarını da düz Türkçeye çevir: NM neredeyse kusursuz, dikkatle çalınmış bir plak. VG+ yakından bakınca hafif izler görülen ama temiz çalan bir plak. VG ise sessiz bölümlerde tıs ve tık duyabileceğin bir plak. Ayrıntılar için plak durumu rehberine bak.

Bunu sevdiysen

• Cem Karaca: Eylül 1972'de grubun solisti oldu, "Namus Belası" bu ortaklıktan çıktı. 2.2.1973 Ankara'yı sevdiysen doğrudan ona geç.
• Selda Bağcan: 1972'de Moğollar'la "Yalan Dünya / Kalenin Dibinde" 45'liğini kaydetti. Türkülerin daha politik yüzü.
• Barış Manço: 1970'lerin başında grupla "Manchomongol" adı altında birleşti ve iki 45'lik kaydetti. Moğollar'la yolu kesişen bir başka Anadolu rock ismi.

Moğollar'ın plak.com'daki plaklarına ve güncel fiyatlarına buradan bakabilirsin. Doğrudan bir albüm arıyorsan Düm-Tek'i katalogda ara.