Cem Karaca Plakları: Nereden Başlamalı?

"Tamirci Çırağı"nı bir kez duyan, o sesi bir daha karıştırmaz. Cem Karaca'nın plakları o sesin uzun yolunu izliyor: Apaşlar'ın gitarlarından Dervişan'ın siyasi şarkılarına, Almanya yıllarından dönüş albümüne. Bu rehber o yolculuğa nereden bineceğini gösteriyor.

Kısaca Cem Karaca

Cem Karaca 5 Nisan 1945'te İstanbul Bakırköy'de doğdu, 8 Şubat 2004'te İstanbul'da hayatını kaybetti. Annesi Toto Karaca da babası Mehmet Karaca da oyuncuydu. Robert Kolej'i bitirdi. 1967'de Apaşlar ile Altın Mikrofon yarışmasında "Emrah" ile ikinci oldu. Sonra Kardaşlar, Moğollar ve Dervişan gibi gruplarla çaldı. 1979'da Almanya'ya gitti, 1980 darbesinden sonra dönmedi ve vatandaşlıktan çıkarıldı. 1987'de Türkiye'ye döndü.

İlk plağın için 5 öneri

Cem Karaca'nın Apaşlar, Kardaşlar, Moğollar ve Ferdy Klein'a Teşekkürleriyle (1974)

Adı uzun ama mantığı basit: Apaşlar, Kardaşlar, Moğollar ve Ferdy Klein Orkestrası ile yaptığı kayıtlar tek plakta. On iki parçanın yarısı Moğollar'la; Anadolu rock'ın ilk yıllarını duymak için iyi bir yer.
İğneyi şuraya bırak: Obur Dünya

Parka (1977)

Derleme bir plak ama Karaca'ya giriş için dolu bir seçenek. Dervişan'ın 45'lik olarak çıkan "Tamirci Çırağı" ve "Mutlaka Yavrum"u burada, yanlarında Kardaşlar, Apaşlar ve Moğollar kayıtları var. Tek uzunçalarda birkaç dönemi birden duymak istiyorsan buradan başla.
İğneyi şuraya bırak: Tamirci Çırağı

Yoksulluk Kader Olamaz (1977)

Cem Karaca & Dervişan imzalı, yeni şarkılardan oluşan ilk Karaca albümü. Nâzım Hikmet, Ahmed Arif ve Can Yücel'in sözleri var; şarkıların önünde piyano girişleri duyarsın. Siyasi tarafı açık seçik ortada. Kaynakların çoğu 1977 diyor, ama Dervişan'dan Taner Öngür albümü 1976'da çıkmış olarak hatırlıyor.
İğneyi şuraya bırak: Kerem Gibi

Hasret (1980)

Almanya'ya gittikten sonra Türküola etiketiyle çıkan albüm. Adı ne anlatıyorsa plak da onu anlatıyor: "Alamanya" ve "Hasret" burada, "Herkes Gibisin" de. Gurbet yıllarının Karaca'sını merak ediyorsan buradan gir.
İğneyi şuraya bırak: Alamanya

Merhaba Gençler ve Her Zaman Genç Kalanlar (1987)

Türkiye'ye döndüğü yıl, 12 Eylül 1987'de çıkan albüm; ilk baskısı çift LP. Orhan Veli'nin şiirinden bestelenen "Bedava Yaşıyoruz" ile açılıyor, "Ceviz Ağacı" ve "Karadut" da burada. Dönüş sonrası Karaca'yı merak ediyorsan iyi bir adım.
İğneyi şuraya bırak: Bedava Yaşıyoruz

Bunu biliyor muydun? Yoksulluk Kader Olamaz'ın kapak fotoğrafında basçı olarak Hami Barutçu görünüyor. Oysa kayıtlarda bası Murat Töz çaldı. Töz kayıtlardan sonra askere gitti, fotoğraf Barutçu ile çekildi.

Plağını alırken

Karaca'nın yetmişlerdeki uzunçalarlarından Teşekkürleriyle, Nem Kaldı?, Parka ve Yoksulluk Kader Olamaz Yavuz Plak'tan çıktı. Etiketteki katalog numarası, hangi baskının elinde olduğunu anlamanın kısa yolu.

• Yetmişler: Teşekkürleriyle albümü Yavuz LP 1006, Parka Yavuz LP 1019, Yoksulluk Kader Olamaz Yavuz LP 1021 numarasıyla çıktı. Yoksulluk Kader Olamaz'ı 2018'de İspanyol Pharaway Sounds plak olarak yeniden bastı; ilk baskıyı arıyorsan etikette Yavuz ve LP 1021 numarasına bak.
• Almanya yılları: Hasret (1980) ve Bekle Beni (1982) Türküola etiketiyle çıktı. Hasret'in plağı EU 336 numaralı; 2017'de Pharaway Sounds onu da yeniden bastı. Bekle Beni yalnızca kaset olarak satıldı, plağını arama.
• Merhaba Gençler: İlk baskı Emre'den çift LP, katalog numarası H.E. 543. Emre 2012'de albümü tek plak olarak yeniden bastı (H.E. 1004). Çift plak ve H.E. 543, 1987 baskısının işareti.
• 45'likler: "Resimdeki Gözyaşları" 1968'de Sayan'dan, "Namus Belası" 1974'te, "Tamirci Çırağı" ve "Mutlaka Yavrum" 1975'te Yavuz'dan 45'lik olarak çıktı. İlk hâlleriyle dinlemek istiyorsan 45'liklere bak.

İkinci el bir plakta "VG+" ya da "NM" gibi harfler görürsen, bunlar plağın ne kadar yıprandığını anlatır. Hangisinin ne demek olduğu plak durumu rehberinde.

Bunu sevdiysen

• Moğollar: Karaca 1972'de gruba katıldı, "Namus Belası" bu dönemden. Grubun kendi plakları aynı Anadolu sesinin öbür yüzü.
• Barış Manço: Anadolu rock'ın öne çıkan isimlerinden. O da Moğollar ile yol kesiştirdi: 1970'te güçlerini birleştirdiler, ortak adları MançoMongol'du.
• Selda Bağcan: Anadolu rock denince Karaca'yla birlikte anılan isimlerden. Aynı dönemin başka bir güçlü sesini dinlemek istersen sıradaki durak.

Cem Karaca'nın plak.com'daki plaklarına ve güncel fiyatlarına buradan bakabilirsin. Doğrudan bir albüm arıyorsan Yoksulluk Kader Olamaz ile başlayabilirsin.