VG+, NM, G+: Plak Durumu Nedir?
İkinci el plak alırken karşılaştığın bu kısaltmalar ne anlama geliyor? Grading sistemini basitçe öğren.
Neden durum derecelendirmesi var?
İkinci el plak alırken en önemli soru şu: "Bu plak ne durumda?" Bir plağın fiyatını belirleyen en büyük faktör baskı nadirliği kadar fiziksel durumudur. Aynı albümün aynı baskısı, durumuna göre 50 TL de olabilir, 500 TL de.
Dünya genelinde kabul görmüş standart, Goldmine Grading Standard adlı sistemdir. Bu sistem plağın ve kapağının durumunu ayrı ayrı derecelendirir. plak.com'da da bu sistemi kullanıyoruz. Bir kere öğrenirsen, her yerde işine yarar.
Derecelendirme tablosu
| Kısaltma | Derece | Ne anlama geliyor? |
|---|---|---|
| M | Mint | Mükemmel. Ambalajından hiç açılmamış, fabrika çıkışı. Pratikte ikinci elde neredeyse hiç bulunmaz. Eğer biri "Mint" diyorsa genellikle abartıyordur. |
| NM | Near Mint | Neredeyse mükemmel. Gözle görülür bir kusur yok. Çalınmış olabilir ama dikkatli kullanılmış. İkinci el piyasanın en iyi durumu budur. |
| VG+ | Very Good Plus | Çok iyi durumda. Yakından bakınca hafif yüzey çizikleri görülebilir ama çalarken sesi etkilemez ya da çok minimal etkiler. Çoğu dinleyici için gayet tatmin edici. |
| VG | Very Good | Belirgin yüzey çizikleri var. Sessiz bölümlerde hafif tıs veya tık sesleri duyulabilir. Ama şarkılar sorunsuz çalar. Bütçe dostu alımlar için iyi bir seçenek. |
| G+ | Good Plus | Çizikler belirgin, yüzey gürültüsü var. Şarkılar çalar ama arka planda sürekli bir gürültü duyarsın. Nadir plaklar için "bari bu olsun" seviyesi. |
| G | Good | Ciddi aşınma ve çizikler. Yüzey gürültüsü rahatsız edici seviyede. Şarkılar hâlâ çalar ama keyif almak zor. Sadece çok nadir baskılar için düşünülebilir. |
| F | Fair | Atlama yapabilir, bazı bölümler düzgün çalmayabilir. Ciddi hasar var. Koleksiyon değil, "duvar süsü" kategorisi. |
| P | Poor | Çalınamaz durumda. Kırık, eğri, aşırı çizik. İşlevini yitirmiş. Pratikte satışa çıkmaz veya çıkmamalı. |
Plak durumu ve kapak durumu ayrı şeyler
Bu çok önemli bir nokta. Bir plağın kendisi NM olabilir ama kapağı VG olabilir. Ya da tam tersi: kapak mükemmel ama plak çizik içinde. Bu yüzden durum her zaman iki ayrı değer olarak belirtilir.
Kapak durumunu etkileyen faktörler: yırtıklar, su lekeleri, renk solması, halka izleri (plağın kapak üzerinde bıraktığı yuvarlak iz), yazı veya etiket kalıntıları, kenar aşınmaları.
Kendin nasıl değerlendirirsin?
Mağazada ya da birinden plak alırken şu adımları takip et:
- Işıkta tut: Plağı bir ışık kaynağına doğru eğimli tut. Yüzey çizikleri ışıkta belirginleşir. Derin çizikler parlar, yüzeysel olanlar hafif görünür.
- Düzlüğünü kontrol et: Plağı göz hizasında yan tarafından bak. Eğrilik (warp) varsa hemen fark edersin. Hafif warp çoğu pikapta sorun yaratmaz ama belirgin eğrilik atlama yapabilir.
- Parmakla dokun (kenarından): Plağın oluklu yüzeyine asla parmağınla dokunma. Ama kenarından ve etiket kısmından tutarak ağırlığını hisset. Normal bir plak belirli bir ağırlıktadır; aşırı hafifse ince baskıdır (kötü değil ama daha kırılgan).
- Çaldır: Mümkünse dinle. Görsel inceleme yanıltıcı olabilir. Çok çizik görünen bir plak güzel çalabilir; temiz görünen biri yüzey gürültüsü yapabilir.
Sık yapılan hatalar
Satıcıların "çok temiz", "az dinlenmiş", "tertemiz" gibi sübjektif ifadeler kullanması yaygın. Bunlara güvenme. Her zaman Goldmine standardındaki kısaltmaları sor. Eğer satıcı grading bilmiyorsa, fotoğraf iste ve kendin değerlendir.
Bir satıcının "NM" dediği plak, başka birinin "VG+"ı olabilir. Herkesin standardı farklı. Bu yüzden fotoğraf ve mümkünse dinleme şansı her zaman önemli.
Hangi durumu hedeflemeli?
Günlük dinleme için VG+ harika bir dengedir. Fiyatı NM'ye göre belirgin şekilde düşüktür ama dinleme deneyimi çoğu kişi için neredeyse aynıdır. Sessiz bölümlerde çok hafif bir tıs duyabilirsin, o kadar.
NM koleksiyon amaçlıysa veya nadir baskılarsa tercih edilir. Fiyat farkını hak eder mi? Eğer plağı koruyup yıllar sonra satmayı düşünüyorsan, evet.
VG ve altı, bütçen kısıtlıysa ve sadece dinlemek istiyorsan değerlendirilebilir. Ama çok düşük derecelerde dinleme keyfi azalır.
Bu sistemi bir kez öğrendin mi, ikinci el plak alışverişinde kendine güvenin çok artar. Ne aldığını bilirsin, pazarlık yapabilirsin ve beklentini doğru kurarsın. İyi koleksiyonlar sabırla ve bilgiyle kurulur.
Bu makaleyi beğendin mi? Daha fazla rehber içerik için Rehber sayfasına göz at.