Barış Manço Plakları: Nereden Başlamalı?

Barış Manço'yu çoğumuz çocukken, televizyondaki 7'den 77'ye'den tanıdık. Plakları ise başka bir Manço'yu anlatıyor: progresif rock deneyen, türküleri ve eski şarkıları kendi sesine çeviren bir müzisyeni. Bu rehber o plaklara nereden gireceğini gösteriyor.

Kısaca Barış Manço

Barış Manço 2 Ocak 1943'te İstanbul Üsküdar'da doğdu, 1 Şubat 1999'da İstanbul'da hayatını kaybetti. Gençliğinde Belçika'da güzel sanatlar okudu ve orada Les Mistigris ile çaldı. Mazhar Alanson ve Fuat Güner'in de içinde olduğu Kaygısızlar ile kayıt yaptı. 1970'te Moğollar ile MançoMongol'u kurdu, 1972'de de ölümüne kadar yanında olacak Kurtalan Ekspres'i. 1988'de TRT 1'de başlayan 7'den 77'ye programını yaptı ve sundu. 1991'de Devlet Sanatçısı oldu.

İlk plağın için 5 öneri

Sakla Samanı Gelir Zamanı (1977)

Manço'nun daha önce çıkan şarkılarını toplayan bir albüm. Tatyos Efendi'den Neşet Ertaş'a uzanan bir şarkı seçkisi var; Manço'nun geleneği nasıl kendine çektiğini tek plakta duyarsın. "Lambaya Püf De" de burada; 2023 albümündeki "Tavuklara Kışt De" onun enstrümantal bir versiyonu. Başlangıç için iyi bir harita.
İğneyi şuraya bırak: Gönül Dağı

2023 (1976)

Derleme olmayan, yeni şarkılardan oluşan ilk Manço albümü. Beş bölümlük "Baykoca Destanı" süiti de burada; albüm progresif rockla elektronik dokunuşları yan yana koyuyor. Manço'yu yalnızca neşeli şarkılardan tanıyorsan bu plak seni şaşırtır.
İğneyi şuraya bırak: Kayaların Oğlu

Sözüm Meclisten Dışarı (1981)

"Gülpembe", "Dönence" ve "Arkadaşım Eşşek" aynı albümde. Rimski-Korsakov'un müziğine yazılmış "Şehrazat" da burada. Hem kısa, akılda kalan şarkılar hem de sekiz dakikayı aşan "2025" gibi uzun parçalar istiyorsan buradan başla.
İğneyi şuraya bırak: Dönence

Estağfurullah... Ne Haddimize! (1983)

"Halil İbrahim Sofrası" ve "Kol Düğmeleri" bu albümde. "Kol Düğmeleri" aslında 1960'lardan kalma bir şarkı; Manço onu önce Les Mistigris, sonra Kaygısızlar ile kaydetmişti, burada yeni bir düzenlemeyle geri dönüyor. Pir Sultan Abdal sözlü "Geçti Dost Kervanı" da albümün sakin yüzü.
İğneyi şuraya bırak: Halil İbrahim Sofrası

Değmesin Yağlı Boya (1986)

Seksenlerin ruhuna uygun, elektronik pop efektleriyle süslenmiş bir plak. "Süper Babaanne", "Osman" ve "Unutamadım" burada. "Unutamadım"ı Bülent Ortaçgil'den Teoman'a pek çok isim yeniden yorumladı. Gitarda Bahadır Akkuzu, bas ve sazda Ahmet Güvenç var. Synth'li Manço'yu merak ediyorsan bu plak tam yeri.
İğneyi şuraya bırak: Unutamadım

Bunu biliyor muydun? Barış Manço Japonya'da "sebzeler hakkında şarkı yazan adam" olarak tanındı. 1990'da orada verdiği konseri Japonya Veliaht Prensi de izledi. 1996'da Live in Japan adlı bir konser albümü de çıktı.

Plağını alırken

Manço'nun plakları birden fazla şirketten çıktı. Bu yüzden kapağa ve etikete bakmak, elindekinin hangi baskı olduğunu anlamanın en kısa yolu.

• 2023: İlk baskı Yavuz & Burç Plakçılık etiketiyle, 13 parçalık. Emre Plak'ın 2004'teki yeniden yayımı ise 11 parça ve farklı bir sırayla geliyor. Parça listesini ilk baskınınkiyle karşılaştır.
• Sakla Samanı Gelir Zamanı: Türkiye'de Yavuz & Burç, Almanya'da Türküola çıkardı. Almanya baskısının kapağı farklı. Albüm 2009'da İspanyol Guerssen Records tarafından yeniden basıldı.
• Sözüm Meclisten Dışarı ve Estağfurullah: İkisi de ilk kez Türküola etiketiyle plak olarak çıktı ve 1991'de yeniden yayımlandı. Sözüm Meclisten Dışarı'nın yeni baskısında bazı parça adları değişti; Estağfurullah'ın yeni baskısında ise iki parça farklı versiyonlarla yer alıyor. Küçük bir not: Estağfurullah, kapağında "Kurtalan Ekspres" adı geçen son Manço albümü.
• Seksenlerin ortası: 24 Ayar Manço ve Değmesin Yağlı Boya Emre Plak etiketiyle çıktı. Darısı Başınıza (1989) ise yine Yavuz ve Burç'tan.

Albümlerle yetinmeyeceksen 45'liklere de bak. Manço'nun ilk 45'likleri 1962'de Grafson Plak'tan çıktı; sonraki yıllarda Sahibinin Sesi, Sayan ve Türküola gibi şirketlerden 45'likleri var. 1970 tarihli "Dağlar Dağlar" 700 binden fazla sattı ve Manço'ya bir plak için aldığı tek platin ödülü getirdi. Sakla Samanı Gelir Zamanı gibi derlemeler bu 45'liklerin bir kısmını uzunçalarda topladı; gerisini ararken 45'lik kutularını karıştırmak gerekiyor.

İkinci el bir plakta "VG+" ya da "NM" gibi harfler görürsen, bunlar plağın ne kadar yıprandığını anlatır. Hangisinin ne demek olduğu plak durumu rehberinde.

Bunu sevdiysen

• Moğollar: Manço 1970'te onlarla MançoMongol'u kurdu. Aynı dönemin Anadolu sesini grubun kendi plaklarında duyarsın.
• Cem Karaca: Anadolu rock'ın öne çıkan isimlerinden. Karaca da Manço gibi yıllarca grupla çaldı: Apaşlar, Kardaşlar, Moğollar, Dervişan.
• Erkin Koray: Türün temellerinin atıldığı 1960'ların sonunda Manço ve Karaca'yla birlikte öne çıktı. Manço'dan sonra sıradaki durak.

Barış Manço'nun plak.com'daki plaklarına ve güncel fiyatlarına buradan bakabilirsin. Doğrudan bir albüm arıyorsan Sözüm Meclisten Dışarı ile başlayabilirsin.