Erkin Koray Plakları: Nereden Başlamalı?

"Cemalim" sekiz dakikaya yakın sürer ve bitene kadar kalkmazsın. Türkü mü dinliyorsun, rock mı, bir süre sonra soruyu sormayı bırakırsın. Erkin Koray plakları tam olarak bu hissi eve taşır. Bu rehberde nereden başlayacağını ve plağını alırken nelere bakacağını anlatıyoruz.

Kısaca Erkin Koray

Mustafa Erkin Koray, 24 Haziran 1941'de İstanbul Kadıköy'de doğdu. Önce annesinden piyano öğrendi, sonra gitara geçti. 1960'ların sonunda ardı ardına çıkan 45'likleriyle öne çıktı. 1969'da Yeraltı Dörtlüsü'nü, 1972'de Ter'i kurdu. 1975 ile 1984 arasının büyük kısmını Hollanda, Almanya ve Kanada'da geçirdi. Dönemin yayın tekeli TRT onu dışladı; bu durum özel yayın kuruluşları ortaya çıkana kadar sürdü ve dinleyici kitlesini sınırlı tuttu. Orhan Gencebay'la birlikte elektro bağlamayı geliştiren isimlerden biri olarak anılır. İstanbul müzik sahnesinin çok etkili isimlerinden sayılan Koray, 7 Ağustos 2023'te Toronto'da hayatını kaybetti.

İlk plağın için 5 öneri

Elektronik Türküler (1974)

Başlangıç için net bir kapı. Doğan Plakçılık'tan çıkan bu albüm, Koray'ın baştan LP olarak kaydedilmiş ilk albümü. Bir yanda "Karlı Dağlar", "Hele Yar", "Cemalim" gibi başka bestecilerin parçaları, öbür yanda Koray'ın kendi kısa parçaları "Sır", "Korkulu Rüya" ve "İnat" var. İkinci yüz, Nâzım Hikmet'in sözleri ve Ruhi Su'nun müziğiyle dokuz dakikalık "Türkü" ile kapanır. Bas gitarda Ahmet Güvenç, davulda Sedat Avcı var; "Türkü"deki zurna Hacı Ahmet Tekbilek'in. Koray burada gitarın yanında bağlama ve klavye de çalıyor.

İğneyi şuraya bırak: Cemalim

Erkin Koray (1973)

İlk albüm aslında bir derleme: 1967 ile 1973 arasında kaydedilen 45'likleri bir araya getiriyor. Bu yüzden Koray'ın erken dönemini tek plakta dinlemenin kolay yolu. "Mesafeler", "Yağmur", "Çiçek Dağı" ve "Anma Arkadaş" burada. "Çiçek Dağı", 1968 Altın Mikrofon yarışmasında dördüncü olan parçalardan biri. Sesler gruptan gruba değişir, çünkü parçalar farklı kadrolarla kaydedildi.

İğneyi şuraya bırak: Mesafeler

2 (1976)

"Erkin Koray 2" diye de bilinir. On parçanın hepsi Koray'ın. Bu albüm geleneksel Türk müziğine daha çok yaslanıyor. Elektronik Türküler'i sevdiysen ikinci durağın burası.

İğneyi şuraya bırak: Şaşkın

Erkin Koray Tutkusu (1977)

Kervan etiketiyle çıkan dördüncü albüm. Sözlerin bir kısmı Yavuz Laçin'in. Davulda çoğu parçada Akay Temiz var. "My Delight" ve "Blond Man" gibi İngilizce parçalar da albümde yer alıyor, yani Koray'ın daha geniş bir paletini duyarsın.

İğneyi şuraya bırak: Mağarada Düğün

Benden Sana (1982)

Farklı bir köşe. Albüm Almanya'da Mühlacker, Hamburg ve Köln'de kaydedildi, İstanbul'da tamamlandı. Bazı parçalar Hint bestelerine dayanıyor ve bunlarda tablayı Harpal Singh çalıyor. Koray'ın 70'lerden sonra nereye gittiğini merak ediyorsan güzel bir sonraki adım.

İğneyi şuraya bırak: Öyle Bir Geçer

Bunu biliyor muydun? Erkin Koray, Mayıs 1971'de Cannes'da John Lennon'la tanıştı ve ona "Mesafeler"i çaldı. Lennon ona Avrupa'da kalma fırsatı sundu, Koray kabul etmedi.

Plağını alırken

Erkin Koray'ın ilk albümleri Türkiye'de farklı plak şirketlerinden LP olarak çıktı. Etiketi kontrol ederken bu isimleri aklında tut:

• Erkin Koray (1973): İstanbul Plak, katalog numarası ŞS. LP. 8.
• Elektronik Türküler (1974): Doğan, katalog numarası L.P1.
• 2 (1976): Doğan, katalog numarası L.P.4.
• Erkin Koray Tutkusu (1977): Kervan, katalog numarası LP23.
• Benden Sana (1982): Kotaş, katalog numarası LP 901. Albüm 1991'de "Dünden Esintiler" dizisinde kaset ve CD olarak yeniden çıktı. İlan bir "Benden Sana" diyorsa formatı ve yılı mutlaka kontrol et.

Koray'ın erken dönemini seviyorsan 45'liklere de göz at. İlk albüm zaten 45'liklerin derlemesi; 1967'de çıkan "Kızları da Alın Askere" ise geniş kitlelerce tanınmasında dönüm noktası olan plak.

Bu albümlerin yurt dışında yeniden baskıları da var. Elektronik Türküler İspanya'da Pharaway Sounds, İtalya'da GDR, Almanya'da Nexus Records etiketleriyle basıldı. 2'nin Portekiz'de Nosmokerecords baskısı var. Yeniden baskı kötü demek değil; sadece ne aldığını bil. Etikette ve arka kapakta şirket adına, katalog numarasına ve basıldığı ülkeye bak.

İkinci el bir plakta durum her şeydir. Kabaca şöyle düşün: "Mint" ambalajı hiç açılmamış plak demek; "NM" (Near Mint) neredeyse kusursuz, "VG+" hafif izli ama temiz çalan, "VG" ise sessiz bölümlerde tıs ve tık duyabileceğin plak. Kapakta yırtık, yazı ya da su lekesi olup olmadığına da bak. Ayrıntılar için plak durumu rehberine göz at.

Bunu sevdiysen

• Moğollar: Anadolu halk müziğinin öğelerini rock'a katan bir grup. Koray'ın türkü yorumlarını sevdiysen doğal bir sonraki durak.
• Cem Karaca: Koray gibi 1960'ların Altın Mikrofon kuşağından çıkan bir isim.
• Barış Manço: 70'lerde Türk rock'ının büyümesine öncülük eden isimlerden.

Erkin Koray'ın plak.com'daki plaklarına ve güncel fiyatlarına buradan bakabilirsin. Doğrudan bir albüm arıyorsan Elektronik Türküler'i katalogda ara.