Pikap Hoparlöre Nasıl Bağlanır? Aktif Hoparlör, Amfi ve Doğru Kablo

Pikabın kutudan çıktı, hoparlörün hazır. Ama hangi kablo nereye gidecek? Pikap, hoparlöre doğrudan takılan bir cihaz değil. Arada birkaç halka var ve hangisinin sende olduğunu bilince iş kolaylaşıyor. Bu rehberde sinyal zincirini, elindeki cihazları nasıl tanıyacağını ve yaygın kurulumları adım adım anlatıyoruz.

Önce zincir: ses hangi yoldan geçer?

Pikabın sesi hoparlöre ulaşmadan önce iki aşamadan geçmek zorunda: önce phono preamp'ten, sonra amfiden.

İki yaygın zincir var:

• Pasif hoparlörle: pikap → phono preamp → amfi → pasif hoparlör
• Aktif hoparlörle: pikap → phono preamp → aktif hoparlör

Aradaki fark amfide. Pasif hoparlörün içinde amfi yoktur, ayrı bir amfiye bağlanır. Aktif hoparlörün (bazı yerlerde "powered" hoparlör de deniyor) amfisi kendi içindedir. Genelde kendi fişi ya da adaptörü olur.

Phono preamp ise zincirde bir yerde olmalı. Pikabın içinde, amfinin PHONO girişinde ya da ayrı bir kutuda olabilir. Ne işe yaradığını phono preamp nedir rehberinde ayrıntılı anlattık. Burada sadece bağlantı tarafına bakıyoruz.

Sende ne var? Nasıl anlarsın?

Kabloya dokunmadan önce cihazların arkasına bir bak.

Pikabın arkasında:

• PHONO / LINE anahtarı: Varsa pikabında dahili preamp var. Çoğu modelde LINE konumunda preamp açıktır, PHONO konumunda devre dışıdır ve sinyal ham çıkar. Anahtarın adı ve yazısı modelden modele değişebilir, emin değilsen kılavuza bak.
• Topraklama kablosu: Ses kablosunun yanında ince, tek telli bir kablo çıkıyorsa bu topraklama kablosudur. Her pikapta olmaz.
• Bluetooth: Bazı pikaplarda kablosuz çıkış da bulunur. Üzerinde ya da kılavuzunda yazar.

Amfinin ya da aktif hoparlörün arkasında:

• PHONO girişi: Girişlerden birinde PHONO yazıyorsa o cihazda phono preamp var. Yanında çoğu zaman GND yazan küçük bir vida bulunur. Bazı aktif hoparlörlerde de PHONO girişi olur.
• LINE, AUX, CD gibi girişler: Bunlar phono girişi değildir. Önceden güçlendirilip dengelenmiş, yani line seviyesinde sinyal beklerler.

Emin olamıyorsan cihazın kullanım kılavuzuna bak. Bazı pikaplarda dahili preamp vardır ama anahtarı yoktur.

Kablolar

Pikabın ses çıkışı genelde iki uçlu bir RCA kablodur. Uçlardan biri sol, biri sağ kanal içindir. Yaygın renk düzeninde kırmızı sağ kanalı, beyaz ya da siyah sol kanalı gösterir. Kabloyu taktığın girişte de aynı renkleri eşleştir.

Bazı aktif hoparlörlerde RCA yerine küçük bir kulaklık tipi giriş bulunur. Bu durumda uygun bir ara kablo gerekebilir. Hangi girişin olduğunu hoparlörün arkasından ya da kılavuzundan kontrol et.

Pasif hoparlörler amfiye ayrı hoparlör kablolarıyla bağlanır. Her hoparlörde artı (+) ve eksi (−) uç bulunur. Genelde kırmızı artıyı, siyah eksiyi gösterir. Her iki hoparlörde de amfinin artısını hoparlörün artısına, eksisini eksisine bağla.

Kurulum 1: Dahili preamp'li pikap ve aktif hoparlör

En az parçalı kurulum bu.

1. Hoparlörün sesini sonuna kadar kıs.
2. Pikabında PHONO / LINE anahtarı varsa LINE konumuna al.
3. Birçok aktif hoparlör çiftinde amfi ve girişler hoparlörlerden yalnızca birinin içindedir. Böyleyse pikabın RCA kablosunu girişlerin olduğu hoparlörün LINE ya da AUX girişine tak.
4. İkinci hoparlörü, kılavuzda gösterildiği gibi birlikte gelen kabloyla ilkine bağla.
5. Cihazları çalıştır, plağı koy, sesi yavaş yavaş aç.

Aktif hoparlörünün PHONO girişi varsa pikabı oraya da bağlayabilirsin. O zaman pikaptaki anahtarı PHONO konumuna almalısın. Hoparlörün girişinde de bir PHONO / LINE anahtarı varsa onu da PHONO'ya getir.

Kurulum 2: Pikap, PHONO girişli amfi ve pasif hoparlör

Klasik kurulum bu.

1. Amfinin sesini kıs ve amfiyi kapat.
2. Pasif hoparlörleri hoparlör kablolarıyla amfiye bağla. Artı-eksi eşleşmesine dikkat et.
3. Pikabında PHONO / LINE anahtarı varsa PHONO konumuna al. Pikabında dahili preamp var ama kapatılamıyorsa PHONO girişini kullanma, Kurulum 3'teki gibi LINE ya da AUX girişine bağla.
4. Pikabın RCA kablosunu amfinin PHONO girişine tak.
5. Topraklama kablosu varsa amfinin GND vidasına bağla.
6. Amfiyi aç, giriş seçicisini PHONO'ya getir, sesi yavaş yavaş aç.

Birçok amfinin PHONO girişi yalnızca MM kartuşlar için tasarlanır. Kartuşun MC ise girişinin bunu desteklediğinden emin ol. Ayrıntılar için iğne ve kartuş seçimi rehberine bak.

Kurulum 3: Amfide PHONO girişi yok

Amfinde PHONO girişi yoksa iki yol var:

• Pikabında dahili preamp varsa: Anahtarı LINE konumuna al ve pikabı amfinin LINE ya da AUX girişine bağla.
• Dahili preamp yoksa: Araya ayrı bir phono preamp kutusu koy. Pikabı preamp'in girişine, preamp'in çıkışını amfinin LINE ya da AUX girişine bağla. Topraklama kablosu varsa preamp'in GND vidasına tak.

Aynı mantık aktif hoparlör için de geçerli. PHONO girişi olmayan bir aktif hoparlöre, dahili preamp'i kapalı ya da hiç olmayan bir pikap bağlayacaksan araya ayrı bir phono preamp gerekir.

Pikabı ilk kez kurarken plato, kol ve iğne ayarları için pikap nasıl kullanılır rehberine de göz at.

Topraklama kablosu ve uğultu

Pikabından topraklama kablosu çıkıyorsa, ucunu amfinin ya da phono preamp'in GND vidasına bağla. Vidayı gevşet, kablonun ucunu altına yerleştir, vidayı geri sık.

Bağlanmamış bir topraklama kablosu, hoparlörden sürekli ve alçak bir uğultu duymanın sık rastlanan sebeplerinden biri. Uğultu müziğin olmadığı anlarda daha belirgin olur.

Her pikapta ayrı bir topraklama kablosu olmaz. Bazı modellerde topraklama ses kablosunun içinden yapılır. Uğultu sürerse kabloların gevşek olup olmadığına, pikabın güç adaptörüne ya da başka elektrikli cihazlara çok yakın durup durmadığına bak. Yerleşim için pikap sehpası ve yerleşim rehberi yardımcı olabilir.

Bluetooth çıkışı olan pikaplar

Bazı pikaplar sesi kablosuz olarak Bluetooth hoparlöre ya da kulaklığa gönderebilir. Bluetooth ile dinlerken ayrı bir phono preamp gerekmez, çünkü sesi hazırlayıp kablosuz gönderen devre pikabın içindedir.

Eşleştirme adımları modelden modele değişir. Çoğu zaman pikabı eşleştirme moduna alırsın, hoparlörü de aynı anda eşleştirmeye açarsın. Doğru adımlar için pikabının kılavuzuna bak. Bazı modellerde kablolu çıkış ile Bluetooth aynı anda çalışmayabilir; bunu da kılavuzdan kontrol et.

Bluetooth tek başına bir pikabın iyi ya da kötü olduğunu göstermez. Kablosuz dinlemek senin için önemliyse kullanışlı bir seçenek.

Sık yapılan hatalar

Kabloyla oynamadan ve anahtar değiştirmeden önce her zaman amfinin ya da hoparlörün sesini kıs. Böylece bir bağlantı hatası varsa onunla yüksek seste karşılaşmazsın.

• Preamp'siz pikabı LINE ya da AUX girişine takmak: Ses çok kısık gelir. Sesi açsan da cılız, bassız ve ince duyulur. Çözüm: PHONO girişini, pikabın dahili preamp'ini ya da ayrı bir phono preamp'i kullan.
• Preamp'li sinyali PHONO girişine takmak: Dahili preamp açıkken (anahtar LINE'da) ya da ayrı bir preamp'ten sonra PHONO girişine takarsan sinyal iki kez güçlendirilir. Ses genelde aşırı yüksek, boğuk ve bozuk gelir. Fark edersen sesi hemen kıs ve bağlantıyı düzelt.
• Amfide yanlış girişi seçmek: Kablo doğru yerde ama ses yoksa, amfinin giriş seçicisine bak. Pikabı hangi girişe taktıysan o seçili olmalı.
• Pasif hoparlörü doğrudan pikaba bağlamaya çalışmak: Pasif hoparlörün amfisi yoktur. Arada bir amfi olmalı.
• Kanalları karıştırmak: Sağ ve sol ters takılırsa sağdan gelmesi gereken sesler soldan, soldan gelmesi gerekenler sağdan gelir. Renkleri eşleştir.
• Hoparlörde artı-eksiyi ters bağlamak: İki hoparlörden biri ters bağlanırsa ses genelde cılız ve dağınık gelir, bas zayıflar. Uçları kontrol et.

Bağlantı doğru ama ses yine de cızırtılı ya da atlıyorsa sorun plakta ya da iğnede olabilir. Plak neden cızırtı yapar rehberine bak.

Kısa kontrol listesi

• [ ] Hoparlörün aktif mi, pasif mi? Pasifse arada amfi var mı?
• [ ] Phono preamp zincirde tam olarak bir kez mi var?
• [ ] Pikaptaki PHONO / LINE anahtarı, taktığın girişe uygun konumda mı?
• [ ] Amfinin giriş seçicisi doğru girişte mi?
• [ ] Topraklama kablosu varsa GND vidasına bağlı mı?
• [ ] Kablo takarken ve anahtar değiştirirken ses kısık mı?

Kısa cevaplar

Pikap hoparlöre doğrudan bağlanır mı?
Pasif hoparlöre hayır, arada amfi gerekir. Aktif hoparlöre bağlanabilir, ama zincirde bir phono preamp olmalı: pikabın içinde, hoparlörün PHONO girişinde ya da ayrı bir kutuda.

Pikabı aktif hoparlöre nasıl bağlarım?
Pikabında dahili preamp varsa anahtarı LINE'a al ve hoparlörün LINE ya da AUX girişine bağla. Yoksa hoparlörün PHONO girişini ya da ayrı bir phono preamp'i kullan.

Pikap amfiye nasıl bağlanır?
Amfide PHONO girişi varsa pikabı oraya tak, pikaptaki anahtar varsa PHONO'da olsun. PHONO girişi yoksa, pikabında dahili preamp varsa onu açıp LINE girişine bağla ya da araya ayrı bir phono preamp koy.

Pikaptan ses geliyor ama çok kısık, neden?
Büyük ihtimalle zincirde phono preamp yok. Pikap preamp'siz olarak LINE ya da AUX girişine takılmış olabilir.

Ses çok yüksek ve bozuk geliyor, neden?
Preamp iki kez kullanılıyor olabilir. Sesi kıs, pikaptaki anahtarı ve taktığın girişi kontrol et.

Pikabım neden uğulduyor?
Sık rastlanan sebeplerden biri bağlanmamış topraklama kablosu. Kabloyu GND vidasına bağla. Sürerse kabloları ve cihazların yerleşimini kontrol et.

Hangi kurulum daha iyi?
Biri kesin olarak diğerinden üstün değil. Dahili preamp ve aktif hoparlör kurulumu sadedir. Amfi ve pasif hoparlörle kurulan sistem ise daha fazla parça ister ama parça parça değiştirilebilir. Hepsi bir arada cihazlarla ayrı sistemlerin farkını plak çalar mı, pikap mı rehberinde anlattık.

plak.com'da devam et

Ses geldiyse sıra plaklarda. Kataloğa göz at ya da sevdiğin isimlerden başlamak için sanatçılar sayfasına bak. Aklında belli bir plak varsa doğrudan ara, mesela London Calling. plak.com mağazaların fiyatlarını karşılaştırır; güncel tablo için fiyatı düşen plaklar ve yeni eklenenler sayfalarına göz at. Sesin plaktan kulağına nasıl ulaştığını merak ediyorsan pikap nasıl çalışır rehberini oku.