Plak Çalar mı, Pikap mı? Hepsi Bir Arada mı, Ayrı Sistem mi?

Plak dinlemeye karar verdin, aramaya başladın. Bir yerde "plak çalar" yazıyor, başka bir yerde "pikap". Acaba farklı şeyler mi? Kısa cevap: günlük dilde çoğu zaman aynı şeyi kastediyoruz. Asıl önemli olan isim değil, aldığın cihazın türü. Bu rehberde iki ana yolu, yani hepsi bir arada cihazları ve ayrı bir sistemi, artısıyla eksisiyle anlatıyoruz.

Plak çalar ve pikap aynı şey mi?

Gündelik Türkçede çoğunlukla evet. İkisi de plağı çeviren ve iğneyle okuyan cihaz için kullanılıyor. Satıcılar da iki kelimeyi çoğu zaman birbirinin yerine kullanıyor.

Yine de bir eğilim var. "Plak çalar" denince insanların aklına daha çok hoparlörü içinde, tek parça cihazlar geliyor. "Pikap" ise daha çok ayrı bir amfiye ya da hoparlöre bağlanan cihaz için kullanılıyor. Bu kesin bir kural değil. O yüzden ürün adına değil, cihazın özelliklerine bak.

Gerçek seçim şu ikisi arasında:

1. Hepsi bir arada cihaz: Pikap, amfi ve hoparlör tek gövdede.
2. Ayrı sistem: Pikap plağı okur; sesi ayrı cihazlar güçlendirir ve hoparlörden verir.

Hepsi bir arada cihazlar

Bunlara "çanta tipi" ya da "hepsi bir arada" plak çalar da deniyor. Bavul gibi kapağı kapanan, taşınabilir modeller yaygın. Hoparlör cihazın içinde. Bazılarında Bluetooth, USB ile kayıt, radyo ya da kulaklık girişi gibi ekstralar da oluyor.

Artıları:

• Kolay. Fişe tak, plağı koy, çal. Kablo, ayar ya da ek cihaz derdi yok.
• Az yer kaplar. Küçük bir oda ya da tek bir raf için pratik.
• Tek cihaz. Ayrıca amfi, preamp ya da hoparlör almana gerek kalmaz.
• Taşınabilir. Bazı modeller kapağı kapanıp elde taşınacak şekilde tasarlanıyor.

Eksileri:

• Ses sınırlı. Küçük, gövdeye gömülü hoparlörler çoğu zaman dolgun bir ses vermez. Bazı modellerde dışarıya hoparlör bağlamak mümkün, ama hepsinde değil.
• Büyütülemez. Sesi beğenmezsen bir parçasını değiştirerek ilerleyemezsin. Genelde cihazın tamamını değiştirirsin.
• Ayar çoğu zaman yok. Birçok modelde iğne ağırlığı ayarlanamaz; değer fabrikada belirlenmiştir. Karşı ağırlık ya da anti-skate ayarı da çoğu zaman bulunmaz.
• İğne değişimi zor olabilir. Bazı modellerde yedek iğne bulmak kolay değil ya da iğne değiştirilecek şekilde tasarlanmamış.

Ucuz plak çalarlar plağı bozar mı?

Bu, plak dünyasında sık dile getirilen bir endişe. Kesin bir yargı vermek zor, çünkü cihazdan cihaza fark var. Endişenin dayandığı noktalar genelde şunlar:

• Ayarlanamayan kol. Kol ayarlanamıyorsa iğne ağırlığına müdahale edemezsin.
• Ağır iğne baskısı. Bazı ucuz modellerde iğnenin plağa gereğinden fazla bastığı söyleniyor. Fazla baskı, plağın ve iğnenin daha hızlı yıpranmasına yol açabilir.
• Titreşim. Hoparlör tablayla aynı gövdede olunca titreşimin iğneye geçebildiği söyleniyor.

Yani "her ucuz cihaz plağı mahveder" demek doğru olmaz. Ama değerli ya da çok sevdiğin plakları çalacaksan, bu noktalara dikkat etmek temkinli bir tercih. İğne ağırlığının neden önemli olduğunu pikap iğne ağırlığı ayarı rehberinde anlattık.

Ayrı sistem: pikap ve ayrı ses cihazları

Burada pikap sadece plağı okur. Sesi güçlendirmek ve çalmak başka cihazların işi. İki yaygın kurulum var:

• Klasik kurulum: Pikap, phono preamp, amfi ve pasif hoparlör. Preamp bazen amfinin içinde (PHONO girişi), bazen ayrı bir kutu.
• Sade kurulum: Dahili preamp'li bir pikap ve aktif hoparlör, yani kendi amfisi olan hoparlör. İki cihazla iş biter.

Bağlantının nasıl yapıldığını pikap nasıl kullanılır rehberinde adım adım anlattık.

Artıları:

• Ses için daha fazla alan. Hoparlörü pikaptan ayrı, uygun bir yere koyabilirsin. Hoparlör seçimi de sana kalmış.
• Adım adım büyür. Önce hoparlörü, sonra kartuşu, sonra pikabı değiştirebilirsin. Her şeyi baştan almazsın.
• Ayar yapılabilir. Pek çok pikapta karşı ağırlıkla iğne ağırlığını ayarlayabilirsin. Doğru ayar hem ses hem de plağın sağlığı için önemli.
• İğne ve kartuş değişir. Çoğu pikapta iğne aşınınca yenisini takarsın. Bazı pikaplarda kartuşu da değiştirebilirsin.

Eksileri:

• Daha fazla parça. Kablo, giriş, preamp gibi kavramlarla tanışman gerekir. Zor değil ama ilk gün biraz kafa karıştırabilir.
• Daha fazla yer. Pikap ve hoparlörler için alan lazım.
• Birden fazla cihaz. Pikabın yanında hoparlör, gerekirse amfi ve preamp da seçmen gerekir.

Hangisi sana göre?

Kendine şu soruları sor:

• Ara sıra, arka planda mı dinleyeceksin, yoksa oturup dinlemek mi istiyorsun? Arka plan için hepsi bir arada cihaz iş görebilir. Dikkatle dinlemek istiyorsan ayrı sistem daha fazla alan tanır.
• Yerin ne kadar? Tek bir raf mı, yoksa hoparlörleri ayırabileceğin bir oda mı?
• Plakların ne kadar değerli? Nadir ya da çok sevdiğin plakların varsa ayarlanabilir bir kol daha rahat ettirir.
• İleride büyütmek ister misin? Plak işi seni sararsa, parça parça yükselebileceğin bir sistem daha mantıklı olabilir.

Ara bir yol da var: dahili preamp'li bir pikap ve aktif hoparlör. Kurulumu sade. Pikabın kolu ayarlanabiliyor ve iğnesi değişebiliyorsa ayrı sistemin bu avantajları da sende kalır. Pikap seçimini daha ayrıntılı ele almak için pikap nasıl seçilir rehberine bak.

Hangisini seçersen seç: kontrol listesi

Mağazada ya da ilan sayfasında şunlara bak:

• [ ] Ayarlanabilir iğne ağırlığı: Kolun arkasında karşı ağırlık var mı?
• [ ] Değiştirilebilir iğne: Yedek iğne bulunuyor mu? Kartuşun modeli belli mi?
• [ ] Ayrı hoparlör çıkışı: Hepsi bir aradaysa, dışarıya hoparlör bağlanabiliyor mu? İleride sesi büyütmek için kapı açık kalır.
• [ ] Dahili preamp açıp kapama: Arkada PHONO / LINE anahtarı var mı? Çoğu modelde LINE konumunda dahili preamp devrededir, pikabı aktif hoparlöre ya da amfinin LINE girişine bağlarsın. PHONO konumunda preamp devre dışı kalır, pikabı amfinin PHONO girişine bağlarsın.
• [ ] Devir seçenekleri: 33⅓ ve 45 devir var mı? Ayrıntılar için plak devir hızı: 33 ve 45.
• [ ] Toz kapağı: Kullanmadığında tablayı ve iğneyi tozdan korur.

İkinci el bakıyorsan, bu listeye ek olarak ikinci el pikap alırken rehberindeki kontrolleri de yap.

Kısa cevaplar

Plak çalar ile pikap arasında fark var mı?
Günlük dilde çoğu zaman yok, iki kelime aynı cihaz için kullanılıyor. Asıl fark, cihazın hoparlörü içinde mi yoksa ayrı bir sisteme mi bağlanıyor olması.

Çanta tipi plak çalar plağı bozar mı?
Sık dile getirilen bir endişe. Sebep olarak genelde ayarlanamayan kol, ağır iğne baskısı ve gövdedeki hoparlörün titreşimi gösteriliyor. Cihazdan cihaza değişir. Değerli plaklar için ayarlanabilir bir kol daha temkinli bir tercih.

Bluetooth'lu plak çalar alınır mı?
Kablosuz dinlemek senin için önemliyse olabilir. Bluetooth tek başına cihazın iyi ya da kötü olduğunu göstermez. Kol ayarına ve iğne değişimine yine bak.

Hoparlörsüz bir pikapla nasıl müzik dinlerim?
Sesi güçlendirecek bir zincir gerekir: phono preamp, amfi ve hoparlör. Aktif hoparlörün amfisi kendi içindedir. Pikabında dahili preamp varsa ve açıksa aktif hoparlöre doğrudan bağlayabilirsin.

Hepsi bir aradan sonra ayrı sisteme geçebilir miyim?
Elbette. Plakların yeni sistemde de çalar. Hepsi bir arada cihazında dış hoparlör çıkışı varsa geçişi yavaş yavaş da yapabilirsin.

plak.com'da devam et

Cihazını seçtiysen sıra plaklarda. Kataloğa göz at ya da hangi sanatçıdan başlayacağını bulmak için sanatçılar sayfasına bak. plak.com mağazaların fiyatlarını karşılaştırır. Fiyatı düşen plaklar ve yeni eklenenler sayfalarına da göz at. Cihaz kutudan çıktıysa pikap nasıl kullanılır rehberiyle başla.