Pikap Sehpası ve Yerleşim: Pikap Nereye Konmalı?

Pikabını aldın, şimdi bir yer lazım. Çoğu kişi bunu ilk boş rafa koyup geçer. Ama pikap, evdeki öbür ses cihazlarına benzemez. İğne plağın oluğundaki minik dalgalanmaları okur. Yani iğneye ulaşan her sarsıntı da sese karışabilir. Bu rehberde pikabı nereye ve neyin üstüne koyacağını adım adım anlattık.

Pikap neden yerine bu kadar hassas?

Pikap, titreşimi sese çeviren bir cihaz. İğne oluktaki dalgalanmalarla titreşir, kartuş bu titreşimi elektrik sinyaline dönüştürür. Sorun şu: iğne, titreşimin plaktan mı yoksa masadan mı geldiğini ayırt edemez.

Yürürken sallanan bir raf, kapanan bir kapı ya da hoparlörden gelen bas, iğneye kadar ulaşabilir. Sonuç bazen hafif bir uğultu, bazen bulanık bir ses, bazen de atlayan bir iğnedir. İyi bir yer seçmek bu sorunların çoğunu baştan önler.

Pikap sehpası nasıl olmalı?

Özel bir mobilya almak zorunda değilsin. Evdeki bir dolap, konsol ya da raf da iş görebilir. Önemli olan birkaç özellik:

• Sağlam olmalı. Elinle hafifçe ittiğinde sallanmamalı. Ayakları oynayan ya da gıcırdayan bir sehpa titreşimi kolayca taşır.
• Ağır ve dolu gövde işe yarar. Hafif, ince ayaklı sehpalar daha kolay sallanır. Dolu, ağır bir mobilya genelde daha sakin durur.
• Üst yüzey düz olmalı. Eğik ya da çökmüş bir raf pikabı da eğer.
• Yeterince geniş olmalı. Pikabın tamamı yüzeyin üstünde dursun. Toz kapağını açınca arkada bir yere çarpmasın.
• Rahat bir yükseklikte olmalı. Plağı takarken ve iğneyi indirirken eğilmekten ya da uzanmaktan yorulma. Elin rahat ulaşsın ki kolu dikkatle kullanabilesin.

Ahşap zeminli ya da yürüyünce esneyen bir evdeysen duvara sağlam monte edilmiş bir raf da bir seçenek. Böyle bir raf, yerdeki adımlardan gelen titreşimi daha az taşıyabilir.

Su terazisiyle hizalama

Pikabın düz durması gerekir. Eğik bir pikapta kol iğneyi oluğun bir duvarına daha çok bastırabilir. Bu da sesi ve plağın aşınmasını etkileyebilir.

Kontrolü basit:

1. Tablanın üstüne küçük bir su terazisi koy. Keçenin ya da plağın üstüne de koyabilirsin.
2. Önce önden arkaya, sonra soldan sağa bak.
3. Kabarcık ortada değilse pikabın ayarlanabilir ayaklarını çevir.
4. Ayaklar ayarlanmıyorsa sorunu sehpada çöz. Sehpanın kendisini dengele ya da başka bir yüzey seç.

Pikabı yer değiştirdiğinde bu kontrolü tekrarla.

Hoparlörden uzak tut: titreşim ve geri besleme

Pikap yerleşiminde sık yapılan bir hata, hoparlörleri pikapla aynı mobilyaya koymak.

Hoparlör ses çıkarırken titrer. Bu titreşim mobilyaya, oradan pikaba geçebilir. İğne bu titreşimi de okur ve sinyale ekler. Amfi bu sinyali yeniden hoparlöre gönderir. Ses, hoparlörden pikaba, pikaptan yine hoparlöre giden bir döngüye girer. Buna akustik geri besleme denir.

Günlük hayatta bu genelde şöyle fark edilir: ses açıldıkça bas bölgesi bulanıklaşır, arkada bir uğultu belirir. Sesi çok açarsan uğultu kendi kendine büyüyebilir. Bazen iğne atlayabilir.

Çözüm basit:

• Hoparlörleri ayrı bir yüzeye koy. Kendi standları ya da ayrı rafları olsun.
• Pikabı hoparlörlerin tam önüne ya da arasına sıkıştırma. Arada biraz mesafe bırak.
• Sorunu test et. Tabla dururken iğneyi plağın üstüne indir ve sesi yavaşça aç. Bir uğultu belirip büyüyorsa sesi hemen kıs ve yerleşimi değiştir.

Ayaklar ve izolasyon

Birçok pikabın ayakları titreşimin bir kısmını sönümlemek için tasarlanır. Yine de yer sorunluysa ek önlemler alabilirsin:

• Pikabın altına ağır, düz bir taban koy. Kalın bir ahşap ya da taş levha, sehpayı daha sakin hâle getirebilir.
• Altına yumuşak bir ara katman ekle. Lastik, keçe ya da benzeri sönümleyici pedler titreşimin bir kısmını tutabilir.
• Bir şey eklediğinde terazi kontrolünü tekrarla. Yeni katman pikabı eğebilir.

Bunlar her evde gerekmez. Sehpan sağlamsa ve hoparlörler ayrı duruyorsa çoğu zaman ek bir şeye ihtiyacın olmaz. Önce sorun var mı, ona bak.

Kablolar

Kablolar da yerleşimin bir parçası:

• Kablolar gergin olmasın. Gergin bir kablo pikabı çekebilir ya da yerinden oynatabilir.
• Ses kablosunu güç kablolarının üstünden geçirme. Mümkünse ayrı yollardan geçir. Bu, uğultu ihtimalini azaltır.
• Topraklama kablosunu unutma. Pikabından ince bir topraklama kablosu çıkıyorsa amfinin ya da preamp'in GND vidasına bağla.
• Kabloları ayağa takılmayacak şekilde topla. Takılan bir ayak bütün sehpayı sarsar.

Toz ve güneş

Toz, iğnenin ve plağın düşmanı. Isı da plağın.

• Doğrudan güneş almayan bir yer seç. Güneş ve sıcak plakları eğebilir. Plağı tablada bırakırsan bu risk artar.
• Kalorifer, soba ve sıcak hava çıkışından uzak tut.
• Kullanmadığında toz kapağını kapat. Kapağı yoksa üstünü bir örtüyle koru.
• Mutfak ve pencere kenarı gibi yağ ve toz alan yerlerden kaçın.

Plakları pikabın yanında saklamak

Plaklarını pikaba yakın tutmak kullanışlıdır. Birkaç şeye dikkat et:

• Plakları dik sakla, üst üste yatırma. Üst üste duran plaklar zamanla eğilebilir.
• Rafı fazla sıkıştırma ya da çok boş bırakma. Plaklar birbirine yaslanarak dik dursun ama sıkışmasın.
• Rafın sağlamlığına bak. Plaklar ağırdır. Raf bu yükü taşıyabilmeli.
• Plak rafı ile pikap aynı mobilyadaysa, plak çıkarıp koyarken pikabın çalmadığından emin ol. Rafta yapılan hareket iğneye geçebilir.

Kısa cevaplar

Pikap sehpası şart mı?
Hayır. Sağlam, düz ve sallanmayan herhangi bir mobilya iş görür. Önemli olan özel bir sehpa değil, yüzeyin sakin durması.

Pikap nereye konmalı?
Sağlam ve düz bir yüzeye, hoparlörlerden ayrı, güneş ve ısı kaynaklarından uzak bir yere.

Pikap hoparlörle aynı rafta durabilir mi?
Durabilir ama önerilmez. Hoparlörün titreşimi pikaba geçebilir. Ses açıldıkça uğultu ya da bulanık bas duyarsan hoparlörleri ayır.

Pikap neden titreşim yapıyor ya da uğulduyor?
Titreşim genelde sehpadan, yerdeki adımlardan ya da hoparlörden gelir. Uğultu ise geri beslemeden ya da bağlanmamış bir topraklama kablosundan olabilir. Önce yerleşimi ve topraklamayı kontrol et.

Pikabın düz olup olmadığını nasıl anlarım?
Tablanın üstüne küçük bir su terazisi koy. İki yönde kontrol et, gerekirse ayakları ayarla.

plak.com'da devam et

Pikabının yerini bulduysan sıra plaklarda. Kataloğa göz at, fiyatı düşenleri fiyatı düşen plaklar sayfasında gör. plak.com mağazaların fiyatlarını karşılaştırır, teklifleri yan yana görürsün.

Kurulumun geri kalanı için pikap nasıl kullanılır rehberine bak. Yerleşimi düzelttiğin hâlde cızırtı ya da atlama sürüyorsa plak neden cızırtı yapar rehberi yardımcı olur.