Pikap Kayışı Değişimi: Kayış Ne Zaman Biter, Nasıl Takılır?

Plağı koydun, hız ayarı doğru, ama ses sanki biraz ağır. Uzun notalar hafifçe yalpalıyor. Tabla eskisinden geç hızlanıyor. Pikabın kayışlıysa, ilk bakacağın yerlerden biri kayış. İyi haber şu: çoğu kayışlı pikapta kayışı kendin değiştirebilirsin. Çoğu zaman özel bir alet de gerekmez. Bu rehberde kayışın ne zaman yorulduğunu, doğru kayışı nasıl bulacağını ve adım adım nasıl takacağını anlatıyoruz.

Her pikapta kayış var mı?

Hayır. Platoyu döndürmenin iki yaygın yolu var:

• Kayışlı tahrik: Motor platodan ayrı durur. Platoyu ince bir lastik kayış döndürür.
• Direkt tahrik: Plato doğrudan motorun üzerine oturur. Arada kayış yoktur.

Yani bu rehber sadece kayışlı pikaplar için. Pikabın direkt tahrikliyse değiştirecek bir kayışı yok. Hız sorunu yaşıyorsan sebebi başka bir yerde.

Bir not: ikisi de iyi ses verebilir. Biri diğerinden kesin olarak daha iyi değil. Kayış sadece zamanla bakım isteyebilen bir parça, o kadar.

Pikabın hangisi, emin değil misin? Kullanım kılavuzuna ya da model numarasıyla üreticinin sayfasına bak. Platoyu kaldırınca içeride bir lastik halka görüyorsan büyük ihtimalle kayışlı.

Kayışın yıprandığını nasıl anlarsın?

Kayış genelde lastikten yapılır. Lastik zamanla gevşeyebilir, sertleşebilir ya da kayganlaşabilir. Böyle bir kayış motoru tam kavrayamaz. Şu belirtilere dikkat et:

• Plak hafif yavaş çalıyor. Hız ayarı doğru olduğu halde ses biraz kalın ve ağır geliyor.
• Ses dalgalanıyor. Özellikle uzun notalarda ve piyanoda ses hafifçe inip çıkıyor.
• Tabla geç hızlanıyor. Başlattıktan sonra normal hıza ulaşması eskisinden uzun sürüyor.
• Kayış kayıyor. Motor dönüyor ama plato zaman zaman geride kalıyor.
• Kayışın görüntüsü değişmiş. Parlak ve cilalı görünüyor, üstünde çatlaklar var ya da belirgin şekilde gevşek ve sarkık duruyor.

Dürüst olalım: bu belirtilerin hepsi kayıştan kaynaklanmayabilir. Motor, platonun döndüğü yatak ya da hız ayarı da benzer sorunlara yol açabilir. Yıpranmış kayış hız sorunlarının sık görülen sebeplerinden biri, ama yeni kayışın sorunu çözeceğinin garantisi yok. Kayışı değiştirdin ve sorun sürüyorsa, pikabı bir teknik servise göstermek mantıklı olabilir.

Bir de şunu kontrol et: bazı kayışlı pikaplarda hız, kayışın motor kasnağındaki kademesiyle değişir. Kayış yanlış kademedeyse plak hep yanlış hızda döner. Ayrıntısı plak devir hızı: 33 ve 45 rehberinde.

Doğru kayışı nasıl bulursun?

İşin en önemli kısmı bu. Kayışlar birbirinin aynısı değil. Uzunlukları, genişlikleri ve kesitleri, yani profilleri farklı olabilir. Kimi düz bir şerit gibidir, kimi kare ya da yuvarlak kesitlidir.

"Aşağı yukarı aynı" bir kayış takarsan pikap çalışıyor gibi görünebilir. Ama ölçüsü tutmayan bir kayış kayabilir, kasnaktan çıkabilir ya da plak doğru hızda dönmeyebilir.

Doğru kayışı bulmak için:

1. Kılavuza bak. Bazı kılavuzlarda kayışın ölçüsü ya da yedek parça kodu yazar.
2. Model numarasını bul. Genelde pikabın altında ya da arkasında bir etikette yazar. Yedek kayışlar çoğunlukla bu numarayla aranır.
3. Üreticiye sor. Kılavuz kaybolduysa üreticinin destek sayfası ya da yetkili servis yardımcı olabilir.

Eski kayışı ölçmeyi düşünebilirsin. Bu fikir fena değil, ama dikkatli ol. Eskimiş bir kayış zaten gerilmiş olabilir. Ölçtüğün uzunluk, kayışın yeniyken olduğu uzunluktan farklı çıkabilir. O yüzden ölçü elindeyse bile model numarasıyla karşılaştırmak daha güvenli.

Adım adım kayış değişimi

Başlamadan önce elini yıka ve iyice kurula. Temiz ve kuru bir bez de hazır olsun.

1. Fişi çek. Pikabın elektrikle bağlantısını kes. Ton kolunu dayanağına koy, kilidi varsa kilitle. İğne koruyucusu varsa tak.
2. Mat ya da keçeyi kaldır. Platonun üstündeki keçeyi ya da lastik matı al, temiz bir yere koy.
3. Platoyu kaldır. Çoğu pikapta plato yukarı doğru çekilince çıkar. Bazı modellerde ortada bir klips ya da halka olabilir; kılavuza bak. Platoyu iki elinle, kenarından tut. Zorlama.
4. Eski kayışı çıkar. Kayış ya platonun altındaki bir çıkıntıya, ya da altındaki küçük bir iç plakaya (alt plato) sarılıdır. Kayışı oradan ve motor kasnağından nazikçe çıkar.
5. Yeni kayışı hazırla. Kayışı temiz ve kuru ellerle tut. İstersen eldiven kullan. Parmaktaki yağ kayışın yüzeyine geçerse kayış kayabilir. Kayışı gereğinden fazla esnetme ya da bükme.
6. Kayışı yerine sar. Pikabın tasarımına göre iki yaygın yol var:
   • Alt platolu modellerde kayışı alt platoya ve motor kasnağına geçirirsin. Sonra üst platoyu yerine oturtursun.
   • Kayışın platonun altındaki çıkıntıya sarıldığı bazı modellerde, platoyu yerine oturttuktan sonra kayışı motor kasnağına geçirmen gerekir. Bu tip platoların bir kısmında bunun için bir ya da iki delik bulunur; bazı kılavuzlar kayışı bir kurdele ya da iple bu deliklerden çekmeyi tarif eder. Kılavuzda nasıl anlatılıyorsa öyle yap.
7. Kasnaktaki kademeye dikkat et. Bazı pikaplarda motor kasnağının iki kademesi var: biri 33⅓, biri 45 devir için. Hangi kademenin hangi hıza ait olduğunu tahmin etme; kılavuza ya da kasnağın yanındaki işarete bak. Kayışı istediğin hızın kademesine tak.
8. Platoyu elle çevir. Kayışı taktıktan sonra platoyu elle birkaç tur yavaşça çevir. Böylece kayış kendi yoluna oturur ve bükülmediğini görürsün.
9. Mat ya da keçeyi geri koy, fişi tak, dene. Pikabı çalıştır ve tablanın rahatça hızlandığını gör.

Değişimden sonra: hızı kontrol et

Hızın doğru olup olmadığını sadece kulakla anlamak zor. Yaygın iki yol var:

• Strobe disk: Tablaya koyduğun, üstünde çizgiler olan bir disk. Uygun bir ışık altında ve doğru hızda çizgiler duruyormuş gibi görünür.
• Telefon uygulaması: Telefonu tablanın üstüne koyup hızı ölçen uygulamalar var. Kabaca bir fikir verirler.

Hız hâlâ biraz sapıyorsa, bazı pikaplarda ince hız ayarı yapılabilir. Bu ayar her modelde yok; varsa yerini kılavuzda bulursun. Ayar yoksa ya da işe yaramıyorsa, kayışın doğru ölçüde olup olmadığını tekrar kontrol et.

Kayışın ömrünü nasıl uzatırsın?

Kayışın ne kadar dayanacağı kullanıma, malzemeye ve ortama göre değişir. Kesin bir süre vermek doğru olmaz. Ama birkaç basit alışkanlık işe yarayabilir:

• Temiz tut. Toz ve yağ kayışın tutuşunu azaltabilir. Kayışı çıplak, yağlı elle tutma.
• Sıcaktan ve güneşten uzak tut. Pikabı doğrudan güneş alan bir yere ya da kaloriferin yanına koymamak lastik parçalar için de iyi. Yerleşim önerileri için pikap sehpası ve yerleşim rehberine bak.
• Uzun süre kullanmayacaksan: Bazı pikap sahipleri, pikabı uzun süre kullanmayacakları zaman kayışı kasnaktan çıkarıyor. Kayışın sürekli gergin kalmasını önlemek için yapılıyor. Bunun gerçekten fark yaratıp yaratmadığı konusunda görüşler farklı. Bunu yapacaksan kayışı esnetmeden çıkar, temiz ve serin bir yerde sakla, yeniden takarken de kademeye dikkat et. Kılavuzunda bu konuda bir öneri varsa ona uy.

Kısa cevaplar

Pikap kayışı nasıl takılır?
Fişi çek, matı ve platoyu kaldır, eski kayışı çıkar. Yeni kayışı temiz ve kuru elle tutup kılavuzdaki sırayla alt platoya ya da platonun altındaki çıkıntıya ve motor kasnağına geçir. Platoyu elle çevirip kayışı oturt, sonra hızı test et.

Pikap kayışı ölçüsü nasıl bulunur?
En güvenlisi kılavuz ya da pikabın model numarası. Eski kayışı ölçebilirsin, ama gerilmiş olabileceği için ölçü yanıltabilir.

Pikap neden yavaş çalıyor?
Önce hız ayarına bak. Ayar doğruysa kayış gevşemiş ya da kayıyor olabilir. Motor ya da yatak gibi başka sebepler de olabilir.

Direkt tahrikli pikapta kayış değişir mi?
Hayır. Direkt tahrikli pikapta kayış yoktur; plato motorun üzerine oturur.

Benzer bir kayış takarsam olur mu?
Çalışabilir ama riskli. Uzunluk, genişlik ya da profil farklıysa plak yanlış hızda dönebilir ya da kayış kayabilir.

plak.com'da devam et

Pikabın yine doğru hızda dönüyorsa sıra plaklarda. Kataloğa göz at ya da rock plaklarına bak. plak.com mağazaların fiyatlarını karşılaştırır. Güncel tablo için fiyatı düşen plaklar ve yeni eklenenler sayfalarına göz at. İkinci el bir pikap almayı düşünüyorsan ikinci el pikap alırken rehberindeki kontrolleri yap, yenisine bakıyorsan pikap nasıl seçilir rehberiyle başla.