Thelonious Monk Plakları: Nereden Başlamalı?

İlk Monk plağını çaldığında bir an iğneye bakarsın: bir nota fazla mı, bir nota geç mi? Değil. Bu rehber, o tuhaf ve tanıdık dünyaya hangi plakla gireceğini seçmen için.

Kısaca Thelonious Monk

Thelonious Monk 10 Ekim 1917'de Kuzey Carolina'nın Rocky Mount kasabasında doğdu. Ailesi 1922'de New York'a, Manhattan'ın San Juan Hill semtine taşındı. 1940'larda Harlem'deki Minton's Playhouse'un ev piyanistiydi ve gece geç saatlerdeki çalışmaları bebop'un şekillenmesine katkı verdi. 2009 itibarıyla Duke Ellington'dan sonra en çok kaydedilen ikinci caz bestecisiydi. 17 Şubat 1982'de öldü. 2006'da, ölümünden sonra, Pulitzer'den özel bir anma aldı.

İlk plağın için 5 öneri

Brilliant Corners (1957)

Monk'un Riverside'daki ilk tamamen kendi bestelerinden oluşan albümü. Kadroda Sonny Rollins ve Max Roach var. Albüme adını veren parça dört saatlik bir seansta 25 kez çalındı ama hiçbiri baştan sona tamam değildi; yapımcı Orrin Keepnews albümdeki versiyonu farklı çekimlerden kurguladı. "Pannonica"da Monk piyanonun yanında çelesta da çalıyor. Albüm 2003'te ABD Kongre Kütüphanesi'nin Ulusal Kayıt Arşivi'ne alındı.

İğneyi şuraya bırak: Pannonica

Monk's Dream (1963)

Columbia'daki ilk albümü; Monk'un en çok satan plağı oldu. Charlie Rouse'lu dörtlüyle kaydedildi, sesi derli toplu ve sıcak. Parçaların çoğunu Monk daha önce de kaydetmişti, ama bu plak o şarkılara girmek için iyi bir kapı. Monk'u ilk kez dinliyorsan buradan başlamak iyi bir fikir.

İğneyi şuraya bırak: Bright Mississippi

Thelonious Monk with John Coltrane (1961)

1957'de, Monk'un dörtlüsü Five Spot Café'de altı ay sahne alırken John Coltrane'le yapılan kayıtlar. Plak ancak 1961'de, Coltrane kendi başına tanındıktan sonra Riverside'ın yan etiketi Jazzland'den çıktı. İki ustanın aynı odada birbirini dinlediğini duyarsın. 2007'de Grammy Hall of Fame'e alındı.

İğneyi şuraya bırak: Ruby, My Dear

Genius of Modern Music, Vol. One (1956)

1947-1952 arasında Blue Note için yapılan kayıtlar, yani Monk'un ilk dönemi. Bu kayıtlar önce 1951 ve 1952'de iki 10 inçlik plakta çıktı, 1956'da iki ayrı 12 inçlik plakta toplandı. "'Round Midnight", "Ruby, My Dear", "Epistrophy" ve "Well You Needn't" bu plakta. Monk'un kaynağına gitmek istiyorsan bu plak.

İğneyi şuraya bırak: 'Round Midnight

Underground (1968)

Charlie Rouse'lu dörtlünün son albümü. Kapakta Monk, İkinci Dünya Savaşı'nda bir Fransız direnişçisi olarak poz veriyor; bu, kendisi de direnişte yer almış Pannonica de Koenigswarter'e bir selam. "Green Chimneys" adını kızının gittiği okuldan alıyor. Geç dönem Monk'u merak ediyorsan bu plakla başla.

İğneyi şuraya bırak: Green Chimneys

Bunu biliyor muydun? Monk, 28 Şubat 1964'te Time dergisinin kapağına çıktı. Derginin kapağında yer alan beş caz müzisyeninden biri. Takım elbiseleri, şapkaları ve güneş gözlükleriyle tanınırdı; konserlerde bazen piyanodan kalkar, grup çalmaya devam ederken dans ederdi.

Plağını alırken

Monk'un plakları dönem dönem Blue Note, Prestige, Riverside ve Columbia gibi plak şirketlerinden çıktı. Etikete ve katalog numarasına bakmak, elindeki baskıyı anlamanın ilk adımı.

• Blue Note: Genius of Modern Music'in ilk hali 1951 ve 1952'de 10 inçlik plaklardı. 12 inçlik Vol. One 1956'da BLP 1510, Vol. Two BLP 1511 numarasıyla çıktı. Vol. One'ın 1966'daki stereo baskısı BST 81510 numaralı; 1956'daki ilk baskı mono.
• Riverside ve Jazzland: Brilliant Corners'ın ilk baskısı Riverside RLP 12-226. Monk with Coltrane ise Jazzland etiketiyle çıktı. Riverside 1964'te iflas etti, katalog 1972'de Fantasy'ye geçti. Etikette ya da arka kapakta Fantasy veya Original Jazz Classics adını görüyorsan, elindeki sonraki bir yeniden basım.
• Columbia: Monk 1962'de Columbia'ya geçti. Monk's Dream CL 1965, Underground CS 9632 numarasıyla çıktı.
• Kapak ve etiket uyumu: İkinci el bakarken kapaktaki katalog numarasıyla etiketteki numaranın aynı olup olmadığını kontrol et. Farklıysa plak başka bir kapaktan gelmiş olabilir.

Durum notlarını da düz Türkçeye çevir: NM neredeyse kusursuz, dikkatle çalınmış bir plak. VG+ yakından bakınca hafif izler görülen ama temiz çalan bir plak. VG ise sessiz bölümlerde tıs ve tık duyabileceğin bir plak. Ayrıntılar için plak durumu rehberine bak.

Bunu sevdiysen

• John Coltrane: 1957'de Five Spot'ta altı ay boyunca Monk'un dörtlüsünde çaldı. Monk with Coltrane'i sevdiysen Coltrane'in kendi plaklarına geç.
• Sonny Rollins: Brilliant Corners'ta tenor saksofonu o çalıyor. Monk'un köşeli bestelerinin içinde nasıl rahat dolaştığını duyduysan solo plaklarını dene.
• Bud Powell: Monk 1951'de Powell aleyhine tanıklık etmeyi reddetti ve bu yüzden New York kulüplerinde çalma iznini kaybetti.

Thelonious Monk'un plak.com'daki plaklarına ve güncel fiyatlarına buradan bakabilirsin. Doğrudan bir albüm arıyorsan Monk's Dream ile başla.