Özdemir Erdoğan Plakları: Nereden Başlamalı?

Bir ney girer, arkasından bir saksafon, altta da bir bas gitar yürür. Bir türkü mü dinliyorsun, bir caz parçası mı, karar veremezsin. Özdemir Erdoğan'ın plakları tam olarak bu arada durur. Bu rehber, o dünyaya hangi plakla gireceğini seçmen için.

Kısaca Özdemir Erdoğan

Mahmut Özdemir Erdoğan 17 Haziran 1940'ta İstanbul'da doğdu. İlk müzik eğitimini klasik piyanist annesinden ve dayısından aldı. 1960'ta Kadıköy Ticaret Lisesi'ni bitirdi. 1968'den beri kayıt yapıyor: önce Sahibinin Sesi'nde, 1972'den itibaren Yonca'da, 1977'den sonra da Hap Plak'ta. Gitarist, şarkıcı ve söz yazarı; en çok "Gurbet" ile tanınıyor. 1998'de Devlet Sanatçısı oldu, 2016'da İstanbul Caz Festivali'nde İKSV'nin Yaşam Boyu Başarı Ödülü'nü aldı.

İlk plağın için 5 öneri

Sivrisinek Saz ve Caz Topluluğu (1973)

Başlangıç noktası bu. Yonca'dan çıkan LP'de ney, yaylı tambur ve ud; saksafon, trompet ve wah-wah gitarla aynı plakta. Bas gitarda çoğu parçada Onno Tunç var, ney Akagündüz Kutbay'da. Orhan Veli'nin sözlerini yazdığı "Bedava"dan Jerry Herman'ın "Hello Dolly"sine uzanan bir liste. Kendi yazıp bestelediği "Gurbet" de bu plakta.

İğneyi şuraya bırak: Gurbet

Canım Senle Olmak İstiyor (1977)

Hap Plak'ın katalog numarası 01 olan LP'si. Bütün parçaların müziği Özdemir Erdoğan'ın; üç şarkının sözleri Mustafa Muslu'ya ait. Sivrisinek'in enstrümantal zenginliğinden sonra şarkı yazarı yanını tanımak için iyi bir plak.

İğneyi şuraya bırak: Canım Senle Olmak İstiyor

Ölü Gözüyle İzlenimler ve Birkaç Ayrılık Şarkısı (1980)

Plak 1980'de çıktı ama kayıtlar 1972 ile 1974 arasında Stüdyo Hayri'de yapıldı. B yüzünde "Gurbet"in yanında Aşık Veysel'in "Uzun İnce Bir Yoldayım"ı var. A yüzündeki beş şarkının hepsi ise kendi söz ve müziği. Sivrisinek'i sevdiysen aynı dönemin öbür yüzünü burada duyarsın.

İğneyi şuraya bırak: Uzun İnce Bir Yoldayım

The Color of My Country in Jazz (1981)

Adı ne diyorsa o: türküler ve şarkılar caz düzenlemeleriyle. "Köroğlu"nda Onno Tunç hem bas çalıyor hem söylüyor. "Akşam Oldu Hüzünlendim Ben Yine"de kanun, kemençe, ney ve ud bir caz ritim grubuyla buluşuyor.

İğneyi şuraya bırak: Akşam Oldu Hüzünlendim Ben Yine

Gençler İçin Türk Müziği: Dance With Turkish Music (1982)

Sadettin Kaynak'tan Avni Anıl'a, sanat müziği bestecilerinin şarkıları yeni düzenlemelerle; aralarında iki de kendi bestesi var. İngilizce alt başlığı ne istediğini söylüyor: Dance With Turkish Music. Kendi bestesi olan iki parçanın düzenlemesi Onno Tunç'a ait, yapımcı Özdemir Erdoğan'ın kendisi. Sanat müziğini farklı bir kılıkta dinlemek istiyorsan bu plağa bak.

İğneyi şuraya bırak: Felekten Son Tango

Bunu biliyor muydun? The Color of My Country in Jazz'ın kayıtlarında sunucu olarak Willis Conover'ın adı geçiyor. Conover, Amerika'nın Sesi radyosunda kırk yılı aşkın süre çalıştı ve Voice of America Jazz Hour programıyla dünyanın dört bir yanındaki caz dinleyicilerinin tanıdığı bir ses oldu.

Plağını alırken

Bu rehberdeki LP'ler iki etikette toplanıyor. Etikete ve katalog numarasına bakmak, elindeki baskıyı tanımanın ilk adımı.

• Yonca: Sivrisinek Saz ve Caz Topluluğu'nun katalog numarası YC 5001. Yapımcı Ergin Bener, kapağı ve kapak yazısını da üstlendi. Bazı kaynaklarda albüm "Sivrisinek Saz ve Caz Orkestrası" diye geçiyor, ararken iki adı da dene.
• Hap Plak: Bu rehberdeki dört LP'nin numaraları şöyle: Canım Senle Olmak İstiyor 01, Ölü Gözüyle İzlenimler 5, The Color of My Country in Jazz 6, Gençler İçin Türk Müziği 07. Gençler İçin Türk Müziği'nin etiketin çevresindeki parlak, çizgisiz alana kazınmış "HAB 07" ibaresine de bak.
• Aynı şarkı, farklı plak: "Gurbet", "Koca Dünya" ve "Yarın Belki Geç Olur" hem Sivrisinek'te hem Ölü Gözüyle İzlenimler'de var. Aynı parçayı iki kez almamak için arka kapaktaki listeye göz at.
• 45'likler: 1968–1976 arasında çok sayıda 45'lik çıkardı. "Gurbet / Elele" 1972, "Haydi Bastır / Uzun İnce Bir Yoldayım" 1973 tarihli.
• Yeni basımlar: 2015'te Arsivplak'tan Jazz Session, 2023'te kendi etiketi Özdemir Erdoğan Müzik'ten Resital adlı derleme LP'ler çıktı. Bunlar ilk baskı değil; etiketteki firma adı farkı hemen gösterir.

Durum notlarını da sade dille oku. NM neredeyse kusursuz demek. VG+ hafif kullanım izi olan ama temiz çalan plak demek. VG ise sessiz yerlerde tıs ve tık duyacağın plak demek. Ney ve akustik gitar gibi yumuşak sesler, yüzeydeki gürültüyü daha çok ortaya çıkarır. Ayrıntılar plak durumu rehberinde.

Bunu sevdiysen

• Aşık Veysel: "Uzun İnce Bir Yoldayım"ın yazarı ve bestecisi. Özdemir Erdoğan'ın yorumundan sonra aslını da dinle.
• Tülay German: Önce cazla başladı, sonra türküleri modern bir dille yorumladı. 1964'te çıkan "Burçak Tarlası" Türk pop müziğinin ilk hitlerinden biri sayılıyor.

Özdemir Erdoğan'ın plak.com'daki plaklarına ve güncel fiyatlarına buradan bakabilirsin. Belirli bir albüm arıyorsan Sivrisinek Saz ve Caz Topluluğu ile başlayabilirsin.