Müzeyyen Senar Plakları: Nereden Başlamalı?

Her hecenin tek tek, tane tane söylendiği bir ses düşün. Müzeyyen Senar'ı dinlerken sözleri kaçırmazsın, çünkü hiçbirini aceleye getirmez. Bu rehber, o sesi eve hangi plakla getireceğini seçmen için.

Kısaca Müzeyyen Senar

Müzeyyen Senar 16 Temmuz 1918'de Bursa'nın Keles ilçesine bağlı Gököz'de doğdu. Müziğe Anadolu Musiki Cemiyeti'nde kemençe ustası Kemal Niyazi Seyhun'un yanında başladı, sonra Sadettin Kaynak ve Selahattin Pınar gibi isimlerden ders aldı. İlk taş plağı 1933'te çıktı. 1936 ile 1938 arasında Atatürk'ün huzurunda birkaç kez okudu; bunların ilki 19 Aralık 1936'da Dolmabahçe Sarayı'ndaydı. 1938'de Ankara Radyosu'nun ilk yayınlarında yer aldı. Son gazino konserini 1983'te Bebek'te verdi, veda konserini ise 5 Eylül 2006'da İstanbul'da, Sarayburnu'ndaki Sepetçiler Kasrı'nda. Kerem ile Aslı'dan (1942) Analar Ölmez'e (1976) uzanan filmlerde de oynadı. "Cumhuriyetin Divası" diye anıldı. 8 Şubat 2015'te İzmir'de hayatını kaybetti.

İlk plağın için 5 öneri

Müzeyyen Senar (1969)

Grafson'dan çıkan, 11 şarkılık bir LP. Bir yanda Lemi Atlı'nın "Siyah Ebrulerin"i, öbür yanda Fahri Kayahan'ın "Keklik Dağlarda Çağlar"ı var. Bu besteleri onun sesinden duymak istiyorsan buradan başla.

İğneyi şuraya bırak: Keklik Dağlarda Çağlar

40. Sanat Yılında Veda (1973)

Adı sahnedeki 40. yılına göndermede bulunuyor. Atlas etiketiyle çıktı ve numaralı bir seriye dönüştü. Serinin ilk plağında 12 şarkı var. "Feraye", "Sarı Gülüm Var Benim" ve "Karadır Kaşların" gibi parçalar, plağı sakin bir akşam dinlemesine çeviriyor.

İğneyi şuraya bırak: Feraye

Son Aşkımı Canlandıran (1977)

Coşkun'dan çıkan, açılır kapaklı bir LP. Hem adını veren şarkıyı hem de tanınmış şarkılarından "Fikrimin İnce Gülü"nü aynı plakta buluyorsun. "Ninni" ve "Yağmur Yağar" da bu plakta.

İğneyi şuraya bırak: Fikrimin İnce Gülü

Güller Arasında (1979)

Yine Coşkun etiketli, on parçalık bir albüm. "Ayrılık Yaman Kelime", "Gesi Bağları" ve "Ben Giderim Batuma" gibi parçalar var; B yüzü adını veren parçayla açılıyor. Son Aşkımı Canlandıran'ı sevdiysen doğal bir sonraki adım.

İğneyi şuraya bırak: Güller Arasında

Şarap Gibi (1979)

Ömer Plakçılık'tan çıkan, "Süper Stereo" ibareli bir LP. 12 parçanın arasında bir ud taksimi de var, yani saz heyetini de dinleyeceğin bir plak. Diğer dördünü tanıdıktan sonra koleksiyonunu genişletmek için iyi bir durak.

İğneyi şuraya bırak: Hüsnüne Güvenme

Bunu biliyor muydun? Müzeyyen Senar çocukken kekelemeye başladı. Şarkı söylerken heceleri net ve vurgulu söylemesi, sonradan üslubunun imzası oldu. Google da 100. doğum gününü 16 Temmuz 2018'de bir Doodle ile kutladı.

Plağını alırken

Müzeyyen Senar'ın kaydı 1930'lardan 2000'lere uzanıyor, plakları da birçok etikete dağılmış. Etiketi ve katalog numarasını bilmek, elindeki baskıyı tanımanın ilk adımı.

• Taş plaklar: 1930'lardan 1960'lara uzanan kayıtları Odeon, Columbia ve Sahibinin Sesi gibi etiketlerde 78 devirli taş plak olarak çıktı. Bunları almadan önce pikabının 78 devri çalıp çalmadığına bak.
• Grafson: 1969 tarihli Müzeyyen Senar LP'sinin katalog numarası LP 7024. Aynı şarkılar 1970'te Grafson'dan "Son Veda" adıyla, LP-7051 numarasıyla da çıktı. 2016'da EMRE etiketiyle yeniden basıldı. Yani "Son Veda" yazan bir plak görürsen tanıdık şarkılar bulabilirsin; yılına ve etiketine bak.
• Atlas: 40. Sanat Yılında Veda'nın ilk plağı LP. 106 numaralı. Seri 1974'e kadar sürdü, 5 numaralı plak LP. 117.
• Coşkun: Son Aşkımı Canlandıran 1977'de LP. 662 numarasıyla çıktı, 2019'da Coşkun Plak yeniden bastı. Güller Arasında ise LP. 657 numaralı.
• Ömer Plakçılık ve Uzelli: Şarap Gibi'nin numarası ÖP 104. Gelse O Şuh Meclise'nin Uzelli etiketli, açılır kapaklı LP'si L.P. 206 numarasını taşıyor.
• Yeni basımlar: 2020'de Coşkun Plak ve Sahibinin Sesi, Atatürk'ün Sevdiği Şarkılar adıyla kırmızı renkli, çift LP'lik bir derleme çıkardı. Son yıllarda başka derleme LP'ler de var; elindekinin ilk baskı mı yeni basım mı olduğunu anlamak için etiketteki firma adına ve yıla bak.

Durum notlarını da sade dille oku. NM neredeyse kusursuz demek. VG+ hafif kullanım izi olan ama temiz çalan plak demek. VG ise sessiz yerlerde tıs ve tık duyacağın plak demek. Sanat müziğinde sessiz aralar çok, cızırtı hemen kulağa gelir. Ayrıntılar plak durumu rehberinde.

Bunu sevdiysen

• Bülent Ersoy: Müzeyyen Senar'ın öğrencisi. 2009'daki "Cumhuriyetin Divası: Müzeyyen Senar" sergisini o düzenledi.
• Safiye Ayla: Aynı dönemden bir başka ses. İlk plağı 1930'da çıktı, o da Atatürk'ün huzurunda okudu.
• Sezen Aksu: 2004'te Müzeyyen Senar'ın 72. sanat yılı kutlamasını düzenledi. Bugünün şarkısından o kuşağa bir köprü arıyorsan oradan bak.

Müzeyyen Senar'ın plak.com'daki plaklarına ve güncel fiyatlarına buradan bakabilirsin. Belirli bir albüm arıyorsan Son Aşkımı Canlandıran ile başlayabilirsin.