Billie Holiday Plakları: Nereden Başlamalı?

1939'da bir şarkıcı, plak şirketine yeni bir şarkı getiriyor. Şirket kaydetmeyi reddediyor. Şarkıcı Commodore'dan Milt Gabler'a gidiyor, şarkıyı ona eşliksiz söylüyor ve kayıt o bahar yapılıyor. Şarkının adı "Strange Fruit", şarkıcı Billie Holiday. Bu rehber, ilk Billie Holiday plağını seçmen için.

Kısaca Billie Holiday

Asıl adı Eleanora Fagan. 7 Nisan 1915'te Philadelphia'da doğdu. Yapımcı John Hammond onu 1933'te Harlem'de bir kulüpte dinledi; ilk kaydını aynı yıl Kasım'da Benny Goodman'la yaptı. 1935'te piyanist Teddy Wilson'la kayıt yapmak üzere Brunswick'le anlaştı. "Strange Fruit"u Columbia güneydeki plak satıcılarının tepkisinden çekindiği için kaydetmedi; şarkı 20 Nisan 1939'da Milt Gabler'in Commodore etiketinde kaydedildi. Holiday 17 Temmuz 1959'da, 44 yaşında New York'ta öldü. 2000'de Rock and Roll Hall of Fame'e "erken dönem etkisi" olarak alındı.

İlk plağın için 5 öneri

Lady Day (1954)

Holiday'in kayıtlarını bir araya getiren bir Columbia derlemesi. Parçaların yarısından fazlasında Teddy Wilson piyanoda; B yüzünde Lester Young'ın tenor saksafonunu duyarsın. Genç, hafif ve swing dolu bir Holiday. "What a Little Moonlight Can Do", ününü getiren parçalardan biri sayılıyor.

İğneyi şuraya bırak: What a Little Moonlight Can Do

Lady Sings the Blues (1956)

Otobiyografisiyle aynı adı taşıyan ve onunla aynı dönemde çıkan albüm. "Strange Fruit"un ve "God Bless the Child"ın yeni kayıtları burada; "God Bless the Child"ın ilk versiyonu 1941'de listelerde 25. sıraya çıkmıştı. Arkada Wynton Kelly ve Kenny Burrell gibi isimler var. "Strange Fruit" ile "God Bless the Child"ı aynı plakta istiyorsan buradan başla.

İğneyi şuraya bırak: God Bless the Child

Songs for Distingué Lovers (1958)

Ocak 1957'de Hollywood'da, Norman Granz'ın yapımcılığında kaydedildi. Yüz başına üç parça, toplam altı standart. Ben Webster'ın saksafonu ve Harry Edison'ın trompeti Holiday'le sohbet eder gibi çalıyor. Gece geç saatte, sakin bir plak arıyorsan bu.

İğneyi şuraya bırak: One for My Baby (And One More for the Road)

Lady in Satin (1958)

Küçük caz grubu yok; Ray Ellis'in 40 kişilik orkestrası var. Holiday önce Nelson Riddle'ı istemiş, Ellis'in bir düzenlemesini duyunca fikrini değiştirmiş. Eleştirmenlerin yorumları karışık: bazılarına göre sesinin gücü bu dönemde büyük ölçüde gitmişti. Yine de albüm 2000'de Grammy Hall of Fame'e alındı. Önce yukarıdaki plaklardan birini dinle, sonra buna geç; aradaki farkı duymak plağın bir parçası.

İğneyi şuraya bırak: I'm a Fool to Want You

Last Recording (1959)

Son stüdyo albümü. Mart 1959'da Ray Ellis'le kaydedildi ve Temmuz 1959'da "Billie Holiday" adıyla çıktı; "Last Recording" adı sonradan verildi. Lady in Satin'den daha hafif bir orkestra, bazı parçalarda yaylı hiç yok. Sesi iyice yıpranmış, bunu bilerek dinle. "There'll Be Some Changes Made"de sözlerdeki bir ismi Frank Sinatra'ya çeviriyor.

İğneyi şuraya bırak: There'll Be Some Changes Made

Bunu biliyor muydun? "Lady Day" lakabını ona tenor saksafoncu Lester Young taktı. Holiday de ona "Prez" dedi. Holiday'in son albümü 11 Mart 1959'da tamamlandı; Lester Young dört gün sonra, 15 Mart'ta öldü.

Plağını alırken

Holiday'in kayıtları yıllar içinde pek çok şirkette çıktı: Brunswick, Vocalion, Columbia, Commodore, Decca, Clef, Verve ve MGM. Etikete ve katalog numarasına bakmak, elindeki plağın hangi baskı olduğunu anlamanın ilk adımı.

• Lady Day: Columbia'nın 1954 baskısının katalog numarası CL 637. Aynı numara 1958, 1961, 1962, 1967 ve 1972'deki yeniden basımlarda da kullanıldı. Yani sadece numaraya bakıp ilk baskı deme; etiket ve kapak ayrıntılarını satıcıya sor.
• Lady Sings the Blues: İlk baskı 1956'da Clef etiketiyle çıktı (MGC 721). Norman Granz'ın kurduğu Clef sonra Verve'ün parçası oldu; albüm 1957'de Verve'den MGV 8099 numarasıyla yeniden basıldı.
• Songs for Distingué Lovers: Verve'ün 1958 baskısı mono (MGV 8257) ve stereo (MG VS-6021) olarak çıktı. Hangisi olduğunu kapakta ve etikette kontrol et.
• Lady in Satin: Columbia'da mono CL 1157, stereo CS 8048. Mono baskıda fazladan bir parça var: "The End of a Love Affair".
• Last Recording: MGM'den, E3764 numarasıyla çıktı. Kapakta "Billie Holiday" yazıyorsa ilk ad, "Last Recording" yazıyorsa sonraki ad.

Durum notlarını da düz Türkçeye çevir: NM neredeyse kusursuz, dikkatle çalınmış bir plak. VG+ yakından bakınca hafif izler görülen ama temiz çalan bir plak. VG ise sessiz bölümlerde tıs ve tık duyabileceğin bir plak. Ayrıntılar için plak durumu rehberine bak.

Bunu sevdiysen

• Lester Young: Lady Day'in B yüzünde tenor saksafonda o var. Holiday'le arasındaki sohbeti sevdiysen kendi plaklarına geç.
• Nina Simone: "Strange Fruit"u 1965'te Pastel Blues için kaydetti. İki yorumu art arda dinle.
• Ella Fitzgerald: Songs for Distingué Lovers'taki altı standarttan beşini Ella da Song Book serisinde söyledi. Aynı şarkılar, bambaşka bir ses.

Billie Holiday'in plak.com'daki plaklarına ve güncel fiyatlarına buradan bakabilirsin. Doğrudan bir albüm arıyorsan Lady in Satin ile başla.